Birikim ve bileşik getiri
Düzenli birikim, bileşik getirinin gücü, zaman ufku ve küçük tutarların uzun vadedeki karşılığı.
5 araç · 3 eğitim içeriği · 69 yazı · 8 terim
Hesapla
Bu konuda doğrudan cevap veren araçlar.
- Bileşik getiri projeksiyonuDüzenli biriktirsem ne kadar olur?
- Ev alma süresiPeşinatı ne kadar sürede biriktiririm?
- Geçmişte düzenli birikimAyda düzenli alsaydım bugün ne olurdu?
- Çocuğun eğitimi için birikimÇocuğum üniversiteye başladığında masrafı karşılamak için bugünden ayda ne ayırmalıyım?
- Altın günü: sıranın bedeliAltın gününde sıram kaça mal oluyor; kendim alsaydım daha mı iyiydi?
Önce konuyu tanı
Araç bir cevap verir; rehber o cevabın neye dayandığını anlatır.
- KavramSıfırdan başlayanın yol haritası: önce güvence, sonra borç, sonra birikimBeş adım, beş araç: bir aylık güvence, iki borcun sırası, BES devlet katkısı, çocuğun eğitimi ve ev masrafları; her adımda bir kavram ve bir örnek rakam.
- KavramHesabın içini açmak: annuite, örtük faiz, Fisher ve ay ay bileşikBeş aracın motorundaki denklemler: annuite, örtük faiz, Fisher, geometrik değer kaybı ve kıdem formülü. Parametre adları, doğrulanmış örnekler, tablo kurulumu.
- KavramEnflasyon her şeyi yemez: en küçük adımın matematiğiKart borcundan altın gününe altı araçta en küçük adımın rakamı: 500 lira, 250 lira, ilk taşın ayı. Enflasyonun neyi yiyip neyi yemediği reel hesapla.
Terimler
Bu konunun sözlüğü. Makale içindeki terimlerin üzerine geldiğinde tanımları balonda da görünür.
Yazılar
- Düzenli Birikimde Dönem Seçimi Sıralamayı Değiştiriyor2015'ten bugüne altın reel %87,24 ile birinci, mevduat %2,59 ile üçüncü. 2022 Eylül'den bugüne mevduat %48,49 ile birinci, altın %31,53 ile ikinci.
- Düzenli Birikimde Nominal ve Reel: Dört Varlık, On Bir YılAyda 1.000 TL ile 2015'ten bugüne: altın reel %87,24, BIST %12,81, mevduat %2,59, dolar %−10,02. Nominal sıralama ile reel sıralama aynı değil.
- Eğitim Birikiminde Zaman mı, Getiri Varsayımı mı Belirleyici?Altı yaşında başlayıp %3 reel varsaymak ayda 3.327 TL istiyor; on iki yaşında başlayıp %7 varsaymak 6.139 TL. Zaman, getiri varsayımından güçlü.
- Erken Kapatma mı, Birikim mi? Karşılaştırılacak İki OranErken kapatma kâr üretmez, maliyetten kaçınma sağlar. Karar, kredinin oranı ile aynı paranın net getirisi arasındaki farka bakar — ikisi de vergi sonrası ölçülür.
- Tasarruf Finansman mı, Konut Kredisi mi? İki Hesabın Karşılaştırmasıİkisi farklı soruları cevaplar: kredide ev hemen alınır ve maliyet faizle vadeye yayılır; tasarruf finansmanda teslim beklenir ama fazla tek kalemdir.
- Tasarruf Finansman Sistemi Nedir, Krediden Farkı Ne?Faizsiz ev ve araç finansmanı sunan tasarruf finansman sistemi, kredi gibi bir orana değil; peşin ödemeye, organizasyon ücretine ve teslim sırasına dayanır.
- Otomobilin aylık maliyeti: değer kaybı çoğu zaman yakıttan büyük1.200.000 liralık araç, beş yıl, yılda 15.000 km: aylık 19.688 lira, km başına 15,75 lira. Değer kaybı 667.554 lira, yakıtın 2,3 katı; formül ve tablo.
- Çocuğun eğitimi için aylık ne kadar? Bugünün parasıyla hesap6 yaşındaki çocuk için yılda 150.000 liralık dört yıllık eğitim, yüzde 3 reel getiriyle bugünden ayda 3.326,65 lira birikim ister.
- Altın günü mü, her ay kendi başına gram mı? Sıra etkisi12 kişilik, ayda 2.000 liralık günde son sıra 2025-2026 fiyatlarıyla kendi alımından 2.729,71 lira geride, ilk sıra 5.830,67 lira önde; gram gününde fark sıfır.
- Hedef ile Portföy: Aynı Parayı İki Kez Saymadan BağlaSık yanılgı: hedef ekranında 600.000 birikim + portföyde 600.000 varlık = 1.200.000 servet sanmak — oysa ikisi AYNI paradır.
- TWR mi, XIRR mi? Fonu mu Ölçüyorsun, Kendini mi?Getiri ölçümünde iki standart vardır çünkü iki farklı soru vardır: araç nasıl performans gösterdi (TWR) ve benim param ne yaşadı (XIRR).
- Portföyüm Yüzde Kaç Yaptı Derken: Para Girişi Hesabı BozarKatkı alan portföyde basit yüzde yalan söyler: 500 binin 800 bin olması, arada 200 bin katkı varsa yüzde 60 büyüme değildir.
- Yeniden Dengeleme: Tahmin Değil Kural — Oyunla Kendin Test EtÇeşitlendirilmiş dağılım kendi hâline bırakılınca bozulur: iyi giden sınıf şişer ve portföy sessizce yoğunlaşmaya geri döner.
- Dağınık Varlıkları Tek Ekranda Gör: Portföy Dağılımının GücüÇoğu birikim dağınık yaşar: biraz fonda, biraz dövizde, biraz fiziki altında — ve dağınık varlığın toplamını kimse ezbere bilmez.
- Düzensiz Gelirle Birikim: Serbest Çalışanın Ritim RehberiDüzensiz gelirin sorunu ortalaması değil dalgasıdır: 45-90 bin arasında salınan gelirle sabit katkı sözü, kötü ayda kırılır.
- Tasarruf Köprüsü: Kısılan 3.000 TL Hedefe Akmazsa BuharlaşırKısıntının karanlık sırrı: köprü kurulmazsa kısılan para birikmez, bütçenin başka köşelerine dağılır — kısıntı yapılmış, birikim artmamış olur.
- Kart Borcu Varken Birikim Olur mu? Aylık Yüzdelerin Acımasız KıyasıKıyas iki rakamla biter: pahalı kart borcunun maliyeti AYLIK yüzdelerle, birikimin reel getiri bandı YILLIK yüzdelerle konuşur — aynı lige bile değiller.
- Dört Kova Beyanı: Yaşam, Birikim, Yatırım, GüvenceKullanılabilir bakiye tek parça bırakılırsa buharlaşır; dört kovaya beyan edilirse çalışır: yaşam, birikim, yatırım, güvence.
- BES'te Devlet Katkısı ve Vergi Avantajı Nasıl İşler?Devlet katkısı bir hediye değil, uzun vadede sistemde kalmayı ödüllendirmek için tasarlanmış bir teşvik mekanizmasıdır; birikimle birlikte fonlarda değerlenir ve nakit olarak ele geçmez.
- Erken Emeklilik İçin Birikim Oranı: Maaşın Yüzde Kaçı Yeterli?Erken emeklilikte çalışman gereken yıl sayısını en çok belirleyen tek değişken, maaşının büyüklüğü değil, o maaşın yüzde kaçını biriktirdiğin — yani birikim oranıdır.
- Finansal Özgürlük Sayın: Yıllık Giderinin Kaç Katı Gerekir?Finansal özgürlük sayısı, çalışmak zorunda kalmadan yaşamını sürdürebilmen için gereken tahmini birikim tutarıdır; maaşından değil, yıllık giderinden yola çıkılarak hesaplanır.
- TWR ve XIRR Farkı: Getirin Hangisiyle Ölçülür?TWR (zaman-ağırlıklı getiri) para giriş-çıkışının etkisini dışlar; bir stratejinin ya da fonun performansını adil kıyaslamak için kullanılır.
- XIRR Nedir? Para-Ağırlıklı Getiriyi AnlamakXIRR, portföye farklı tarihlerde giren ve çıkan paraların zamanını dikkate alarak yıllık bir getiri oranı hesaplar.
- Düzenli Almanın Gücü: Aynı 10.000 TL, Daha Düşük Ortalama MaliyetHer ay sabit tutarla alım yapan kişi, fiyat düşükken otomatik olarak çok, yüksekken az birim alır; zamanlama kararı vermeden "ucuzda ağırlık" elde eder.
- Aynı Getiriler, Farklı Sıra: Biriktirene Erken Fırtına Neden Yarar?Ortalama getiri hikâyenin yarısıdır: düzenli katkıyla biriktiren için getirilerin SIRASI da sonucu değiştirir.
- Birikimden Yatırıma Geçiş: Hangi Sırayla İlerlemeli?Birikimden yatırıma geçiş tek hamle değil sıralı bir süreçtir: önce 3-6 aylık acil fon, sonra yüksek maliyetli borçların kapanması, ardından hedef-vade eşleşmesi.
- Maliyet Ortalaması Nedir? Düzenli Yatırımın Sessiz MatematiğiMaliyet ortalaması, fiyattan bağımsız olarak düzenli aralıklarla sabit tutarla alım yapma yöntemidir.
- Ek Gelir mi, Gider Azaltmak mı? İki Kolun Dürüst KarşılaştırmasıGider kısmak anında etki eder ve vergisizdir; ancak zorunlu giderlere dayandığında matematiksel bir tavana çarpar.
- Elektrik ve Doğalgaz Faturalarında Tasarruf: Evdeki Sessiz KaçaklarFatura tasarrufu iki koldan ilerler: davranış değişikliği (derece ayarı, tam doluluk, bekleme modunu kesmek) ve teknik kararlar (yalıtım, verimli cihaz, LED).
- Ev Hedefi Koymak Hayatı Nasıl Değiştirir? Niyetten Ölçülebilir PlanaTutar ve tarih içeren somut bir ev hedefi, "bir gün ev alırım" niyetinden farklı olarak harcama kararlarına ölçülebilir bir referans noktası verir.
- F.I.R.E Nedir? Finansal Bağımsızlık Hareketinin Türkiye GerçekleriF.I.R.E (Financial Independence, Retire Early), erken yaşta çalışma zorunluluğundan kurtulmayı hedefleyen bir yaşam-finans yaklaşımıdır; özünde bir gelir seviyesi değil, yüksek bir birikim oranı meselesidir.
- Hedefini Neye Endekslemelisin? Her Hedefin Kendi Cetveli VarHer hedefin doğru ölçüsü, o hedefin KENDİ fiyatıdır: ev hedefi konut fiyatıyla, araç hedefi araç fiyatıyla, genel birikim tüketici enflasyonuyla izlenir.
- Kendine Yatırım: Getirisi En Yüksek Varlık, Kendi Üretme KapasitenGary Becker'ın (1964) beşerî sermaye kuramına göre eğitime ve beceriye yapılan harcama, fiziksel sermaye gibi getiri üreten bir yatırımdır.
- Kira Öderken Birikim Yapmak Mümkün mü? Dürüst Bir YanıtKira öderken birikim yapmak çoğu durumda mümkündür; ama ne kadarının mümkün olduğunu irade değil, kira/gelir oranı belirler.
- Market Alışverişinde Tasarruf: Plansız Sepeti Küçülten 7 YöntemMarket alışverişinde tasarrufun temeli plansız alımları azaltmaktır; liste, tok karnına gitmek ve menü planı bu işin omurgasıdır.
- Otomatik Birikim Sistemi Kurmak: İrade Yerine SistemOtomatik birikim, maaş günü çalışan bir talimatla birikimi ayın ilk gideri hâline getirir; irade yerine sistem çalışır.
- Tasarruf Oranı Nasıl Artırılır? Kademeli ve Kalıcı Bir YolTasarruf oranı, aylık birikimin net gelire bölünmesiyle bulunur; finansal ilerlemenin en yalın göstergelerinden biridir.
- Yaşam Tarzı Enflasyonu Nedir? Zam Aldıkça Neden Para Birikmiyor?Yaşam tarzı enflasyonu, gelir arttıkça harcamaların da çoğu zaman fark edilmeden büyümesi ve birikim payının yerinde saymasıdır.
- Yılda Bir Finansal Sağlık Kontrolü: 10 Maddelik Kontrol ListesiFinansal sağlık kontrolü, yılda bir kez net varlıktan tasarruf oranına tüm mali tablonun fotoğrafını çeken 10 maddelik bir gözden geçirmedir.
- Emeklilik Planlaması: Bugünden Başlamanın MatematiğiEmeklilik planlamasının en büyük kaldıracı yatırdığın tutar değil, paraya tanıdığın zamandır; erken başlayan az parayla, geç başlayanın çok parayla ulaştığı yere varabilir.
- Dönem Seçimi Neden Yanıltır? Aynı Veri, İki Zıt HikâyeGetiri karşılaştırmasının en sessiz manipülasyonu dönem seçimidir: başlangıç ve bitiş noktası, sonucu grafikteki çizgiden çok belirler.
- 50/30/20 Kuralı: Türkiye Bütçesine Uyarlanmış Versiyon50/30/20 kuralı, net geliri üçe böler: yüzde 50 ihtiyaçlar, yüzde 30 istekler, yüzde 20 tasarruf ve borç kapatma.
- Araç Hedefi Planı: Takas, Bütçe ve Aylık BirikimAraç hedefinin ev hedefinden bir farkı vardır: mevcut aracın, peşinatının bir parçasıdır. Takas değeri hedef tutarını doğrudan küçültür.
- Birikimde Motivasyonu Korumak: Küçük Zaferler ve İlerleme TakibiBirikimde asıl zorluk başlamak değil, aylar boyunca sürdürmektir; motivasyon bir ruh hâli değil, tasarlanabilir bir sistemdir.
- Davranışsal Finans Nedir? Kayıp Kaçınması ve Birikim KararlarıDavranışsal finans, insanların para kararlarını tam rasyonel değil, sistematik ve öngörülebilir yanlılıklarla verdiğini inceleyen alandır.
- Ev Peşinatı Planı: Ne Kadar Birikim, Ne Kadar Sürede?Ev peşinatı, konut bedelinin genellikle belirli bir yüzdesidir; hedefe giden ilk adım bu tutarı somut bir rakama çevirmektir.
- Neden Para Biriktiremiyoruz? Şimdiki Zaman Yanlılığı ve 3 ÇözümPara biriktirememek çoğu zaman irade eksikliği değil, beynin bugünkü ödülü geleceğe tercih eden yerleşik bir eğilimidir; buna "şimdiki zaman yanlılığı" denir.
- Niyetli Alışveriş: Liste Disiplini Market Sepetini Nasıl Küçültür?Alışveriş listesi, mağazaya girmeden önce verilmiş bir karardır; anlık dürtülere karşı en basit ve en güçlü savunmadır.
- Para Biriktirme Yöntemleri: Kendine Önce Öde ve Otomatik BirikimOnlarca para biriktirme yöntemi vardır ama çoğu tek bir güçlü ilkeye dayanır: kendine önce öde — yani tasarrufu ay sonunda artana bırakmak yerine ay başında ilk gider gibi ayırmak.
- Sinsi Harcamalar: Aboneliklerin ve Küçük Sızıntıların Yıllık FaturasıKüçük ve tekrar eden harcamalar tek tek önemsiz görünür ama toplandığında ve yıllara yayıldığında şaşırtıcı bir yekûn tutar.
- Tasarruf Köprüsü: Kısılan Her Harcamayı Hedefe TaşımakBir harcamayı kısmak tek başına tasarruf değildir; kısılan para bilinçli olarak yönlendirilmezse başka bir harcamada sessizce erir.
- 1994, 2001, 2018: Üç Krizden Birikimciler İçin Kalıcı DerslerTürkiye'nin 1994, 2001 ve 2018 krizleri farklı tetikleyicilere sahip olsa da, birikimciler için tekrar eden ortak dersler bırakır.
- Uzun Vadeli Bakış: Zamanın Neden Güçlü Bir Müttefik OlduğuBirikimde zaman, çoğu zaman tutardan daha belirleyicidir; erken başlamak ve uzun süre devam etmek, küçük düzenli katkıları büyük toplamlara çevirir.
- Yüksek Enflasyon Döneminde Birikim Stratejisi: Neyi Değiştirmeli?Yüksek enflasyon dönemleri, birikimi bırakmayı değil yaklaşımı ayarlamayı gerektirir; en büyük risklerden biri belirsizlik karşısında hareketsiz kalmaktır.
- Acil Durum Fonu Nasıl Oluşturulur? Kaç Aylık Gider Gerekir?Acil durum fonu, beklenmedik bir gider ya da gelir kaybında borca girmeden ayakta kalmayı sağlayan nakit yastığıdır; amacı getiri değil, güvenliktir.
- Bileşik Getiri Nedir? Faizin Faizi Nasıl Çalışır?Bileşik getiri (faizin faizi) basit anlatım: formül, basit getiriyle farkı, 72 kuralı ve zamanın etkisini gösteren örnek tablolar.
- Enflasyon Birikimleri Nasıl Etkiler? Alım Gücü RehberiEnflasyon paranın rakamını değil değerini eritir: hesaptaki tutar sabit kalsa bile fiyatlar yükseldikçe o parayla alınabilenler azalır.
- Aylık Bütçe Nasıl Yapılır? Adım Adım RehberAylık bütçe beş adımdır: net geliri hesapla, sabit ve değişken giderleri listele, tasarrufu ayır, kalanı planla.
- 80.000 TL Bilgisayar: 12 Taksit mi, 6 Ay Birikim mi?Senaryo: 80.000 TL değerinde bir bilgisayar — 12 taksitle bugün almak ya da ayda 13.500 TL ile 6 ay biriktirip peşin almak.
- Çocuğun Eğitimi İçin Birikim: 10 Yıl Erken Başlamanın MatematiğiAyda 5.000 TL ile 10 yıl biriktiren aile 600.000 TL yatırır; yıllık yüzde 5 reel getiri varsayımıyla birikim yaklaşık 776.000 TL alım gücüne ulaşır.
- İlk 15 Günün Yol Haritası: Üç Adımda Temel Kurulumİlk 15 bölümün özü üç adımdır: güvenlik ağını kur, ana hedefini üç bileşenle tanımla, ayda bir 10 dakikalık ritmini işlet.
- Tasarruf Oranı Neden Belirleyici? Getiriden Önce Gelen DeğişkenSenaryo: 100.000 TL net gelirli bir hane, bugünkü fiyatlarla 1.000.000 TL birikim hedefliyor.
- Kullanılabilir Bakiye Nedir? Artan Para Neden Kendiliğinden Birikmez?Kullanılabilir bakiye, net gelirden tüm giderler çıktıktan sonra kalan tutardır; senaryomuzda 65.000 TL gelir ve 52.000 TL gider ile 13.000 TL.
- Parayı Amacına Göre Konumla: Kısa Vade Likit, Uzun Vade GetiriliParanın nerede duracağını araç değil amaç belirler: önce hedefin takvimi, sonra sınıf seçimi gelir.
- Gelirini Nasıl Beyan Etmelisin: Yuvarlak Tahmin mi, Kalem Kalem Detay mı?Gelirini beyan etmenin iki meşru yolu var: yuvarlak bir aylık tahmin ya da kalem kalem detay.
- Ayda Bir, On Dakika: Planı Canlı Tutan Küçük RitüelBirikim takibinin sürdürülebilir dozu günlük değil aylıktır: ayda bir kez on dakika yeterlidir.
- Aylık Ne Kadar Ayırabilirim? On Dakikalık Dürüst HesapAylık güç tek formülle bulunur: net gelirden önce zorunlu giderler, sonra esnek harcamalar düşülür; senaryoda 60.000 - 38.000 - 12.000 = 10.000 TL.
- İlk Basamak Bir Aylık Gider: 45.000 TL ile Başlayan Güvenlik AğıDünkü bölümün 135.000-270.000 TL bandı göz korkutabilir; ilk basamak bunun çok altındadır: bir aylık zorunlu gider, senaryoda 45.000 TL.
- Dilek mi, Hedef mi? Bir Finansal Hedefin Üç BileşeniAraba alacağım cümlesi bir dilektir; tutar, tarih ve aylık birikim gücü netleşince hedefe dönüşür.