Düzenli Birikimde Dönem Seçimi Sıralamayı Değiştiriyor
2015'ten bugüne altın reel %87,24 ile birinci, mevduat %2,59 ile üçüncü. 2022 Eylül'den bugüne mevduat %48,49 ile birinci, altın %31,53 ile ikinci.
İyihedef İçerik EkibiEnflasyon ve reel getiri
“Şu varlık iyi getirir” cümlesi, hangi pencereye bakıldığı söylenmeden kurulamaz. Aynı veri, aynı plan ve aynı araçla iki farklı başlangıç seçmek, sıralamayı tersine çevirebiliyor.
İki Pencere, İki Farklı Birinci
Ayda 1.000 TL düzenli birikim, reel getiri:
| Varlık | 2015-01 → 2026-07 | 2022-09 → 2026-07 |
|---|---|---|
| Mevduat | %+2,59 (3.) | %+48,49 (1.) |
| Altın | %+87,24 (1.) ¹ | %+31,53 (2.) |
| BIST 100 | %+12,81 (2.) | %−17,32 (3.) |
| Dolar | %−10,02 (4.) | %−22,69 (4.) |
¹ Altın serisi 2018 Temmuz’da başlar; uzun pencerede 96 aylık dönemi kapsar.
Neden Bu Kadar Oynuyor
Üç sebep bir arada:
1 · Fiyatlar düzgün eğri izlemez. Bir varlığın güçlü olduğu dönem, ötekinin zayıf olduğu döneme denk gelir. Pencere kaydıkça hangi dönemin ağırlıkta olduğu değişir.
2 · Kısa pencerede uç aylar daha ağır basar. Başlangıç ve bitiş aylarının rastladığı fiyat düzeyi, toplam sonucun daha büyük bir kısmını belirler.
3 · Faiz ortamı değişti. 2022 sonrasında TL mevduat getirisi belirgin biçimde yükseldi; kısa pencerede bu, mevduatı öne taşıyor.
Düzenli birikim bu oynaklığı yumuşatır ama ortadan kaldırmaz — her ay farklı fiyattan alım yapmak, tek seferlik alıma göre uç aylara bağımlılığı azaltır. Mekanizmayı düzenli almanın gücü yazısında ele aldık.
Ne Yapmalı
Tek bir pencerenin sonucundan kural çıkarmak yerine duyarlılığı ölç:
- Aynı hesabı üç farklı başlangıçla koştur — örneğin on yıl, beş yıl ve üç yıl önce.
- Sıralamanın değişip değişmediğine bak.
- Sıralama değişiyorsa, o sıralama bir varlık özelliği değil, dönem özelliğidir.
Bu yaklaşım geçmiş getiri aracında da yerleşiktir: araç, başlangıcı bir yıl öne ya da geriye almanın sonucu nasıl değiştirdiğini ayrıca gösterir.
Serilerin Sınırları
- BIST 100 temettüyü içermez — gerçek deneyim daha iyidir.
- Dolar serisi yalnız kuru ölçer — döviz mevduatı faizi dâhil değildir.
- Altın serisi 2018’de başlar — uzun pencerede ötekilerle aynı dönemi kapsamaz.
Kendi Dönemin İçin Ölç
Geçmişte düzenli birikim aracı aylık tutarı, varlığı ve iki tarihi alır; cepten çıkanı, bugünkü değeri ve reel karşılığını verir. Başlangıç ayını değiştirerek duyarlılığı kendin görebilirsin. Dört varlığın uzun dönem tablosunu ilgili yazıda, dönem seçiminin genel tuzağını dönem seçimi neden yanıltır yazısında bulabilirsin.
Sık sorulanlar
- Dönem seçimi sonucu ne kadar değiştiriyor?
- Sıralamayı tersine çevirebiliyor. Ayda 1.000 TL ile 2015 Ocak–2026 Temmuz penceresinde reel sıralama altın, BIST, mevduat, dolar biçiminde; 2022 Eylül–2026 Temmuz penceresinde mevduat birinci (%48,49), BIST ise negatif (%−17,32).
- Hangi pencere doğru?
- İkisi de doğru, ikisi de eksik. Her pencere tek bir tarihsel patikadır. Doğru yaklaşım tek bir dönemin sonucundan genel bir kural çıkarmamak; birkaç farklı başlangıçla aynı hesabı koşturup sonucun ne kadar oynadığını görmektir.
- Kısa pencere neden daha oynak?
- Çünkü başlangıç ve bitiş aylarının rastladığı fiyat düzeyi, kısa dönemde toplam sonucun daha büyük bir kısmını belirler. Düzenli birikimde bu etki tek seferlik alıma göre yumuşar ama yok olmaz.
- Bu tablo hangi varlığı seçmeliyim sorusuna cevap veriyor mu?
- Hayır ve araç böyle bir cevap üretmez. Gösterdiği tek şey, geçmiş sonuçların seçilen pencereye ne kadar bağlı olduğudur. Varlık seçimi hedefe, zaman ufkuna ve kişinin kendi kararına bağlıdır.
Yazar
iyihedef içeriklerini hazırlayan editoryal imza. Yazılar resmî kurum verileri (TCMB EVDS, TEFAS, TÜİK), elle doğrulanan yasal parametreler ve yayımlanmış akademik çalışmalar kullanılarak hazırlanır; mevzuata bağlı her sayı kaynağı ve yürürlük tarihiyle birlikte tutulur. Süreç ve düzeltme politikası yayın ilkeleri sayfasında yazılıdır.
Bu konuda
Önce konuyu tanı
- Hesabın içini açmak: annuite, örtük faiz, Fisher ve ay ay bileşikKavram
Beş aracın motorundaki denklemler: annuite, örtük faiz, Fisher, geometrik değer kaybı ve kıdem formülü. Parametre adları, doğrulanmış örnekler, tablo kurulumu.
- Sıfırdan başlayanın yol haritası: önce güvence, sonra borç, sonra birikimKavram
Beş adım, beş araç: bir aylık güvence, iki borcun sırası, BES devlet katkısı, çocuğun eğitimi ve ev masrafları; her adımda bir kavram ve bir örnek rakam.
- Enflasyon her şeyi yemez: en küçük adımın matematiğiKavram
Kart borcundan altın gününe altı araçta en küçük adımın rakamı: 500 lira, 250 lira, ilk taşın ayı. Enflasyonun neyi yiyip neyi yemediği reel hesapla.
İlgili yazılar
- Düzenli Birikimde Nominal ve Reel: Dört Varlık, On Bir Yıl
Ayda 1.000 TL ile 2015'ten bugüne: altın reel %87,24, BIST %12,81, mevduat %2,59, dolar %−10,02. Nominal sıralama ile reel sıralama aynı değil.
- Düzenli Almanın Gücü: Aynı 10.000 TL, Daha Düşük Ortalama Maliyet
Her ay sabit tutarla alım yapan kişi, fiyat düşükken otomatik olarak çok, yüksekken az birim alır; zamanlama kararı vermeden "ucuzda ağırlık" elde eder.
- Dönem Seçimi Neden Yanıltır? Aynı Veri, İki Zıt Hikâye
Getiri karşılaştırmasının en sessiz manipülasyonu dönem seçimidir: başlangıç ve bitiş noktası, sonucu grafikteki çizgiden çok belirler.