İçeriğe atla
Yatırım ve enflasyon·Güncellendi ·4 dakika okuma

Altın günü mü, her ay kendi başına gram mı? Sıra etkisi

12 kişilik, ayda 2.000 liralık günde son sıra 2025-2026 fiyatlarıyla kendi alımından 2.729,71 lira geride, ilk sıra 5.830,67 lira önde; gram gününde fark sıfır.

İyihedef İçerik EkibiEnflasyon ve reel getiri

TL toplanan, 12 kişilik, ayda 2.000 liralık bir altın gününde son sırada olan kişi, Eylül 2025’ten Ağustos 2026’ya uzanan gerçek fiyatlarla 3,3922 gram alıyor. Aynı 24.000 lirayı her ay kendi başına gram altına çeviren kişi 3,7780 gram topluyor. Ağustos 2026 fiyatıyla fark 2.729,71 lira, son sıranın aleyhine. İlk sıradaki kişi ise 4,6021 gramla kendi alımından 5.830,67 lira önde. Gramla toplanan günde bu farkların hiçbiri yok: herkes 12 gram.

Sayılar altın günü: sıranın bedeli aracında şu girdilerle üretildi: TL düzeni, 12 kişi, 12. sıra, ayda 2.000 lira, başlangıç Eylül 2025. Aracın varsayılanı altın düzenidir, çünkü Türkiye’de gün çoğunlukla öyle oturulur ve orada aracın cevabı “fark yok”tur; yukarıdaki farkları görmek için düzeni TL’ye çevirmek gerekir. Araç günü yargılamaz; sıranın o dönemde kaça mal olduğunu sayıya çevirir. Bu yazı da öyle.

Günün matematiği

Bir grup her ay aynı katkıyı toplar; sırası gelen kişi havuzun tamamını alır. 12 kişi, 12 ay. Birinci sıra herkesten önce alır ve sonra 11 ay öder; on ikinci sıra 11 ay öder ve en son alır. Toplam ödenen herkes için aynı: 12 × 2.000 = 24.000 lira.

Fark, havuzun grama çevrildiği ayın fiyatından doğar. Eylül 2025’te gram altın 5.215 liraydı; Ocak 2026’da 7.480 lira; Haziran 2026’da 6.051,50 lira; Ağustos 2026’da 7.075,10 lira. Aynı 24.000 lira Eylül’de 4,60 gram, Ocak’ta 3,21 gram, Ağustos’ta 3,39 gram ediyor. Fiyatlar TCMB’nin Kapalıçarşı serisinden; araç kilogram fiyatını grama böler ve gelecek için fiyat uydurmaz.

“Kendin alsaydın” karşılaştırması şudur: aynı 2.000 lirayla her ay o ayın fiyatından gram almak. 12 ayın sonunda 3,7780 gram. Bu, on iki farklı fiyatın ortalamasına yakın bir alımdır; ne zirveyi ne dibi tutar.

Sıra sıra: iki yöne de gidiyor

Aracın tablosu her sırayı Ağustos 2026 fiyatıyla değerler. Seçilmiş sıralar:

SıraTeslim ayıGram fiyatıGünden alınan gramKendi alımıFark
1Eylül 20255.215,00 lira4,6021 g3,7780 g+5.830,67 lira
4Aralık 20256.198,00 lira3,8722 g3,7780 g+666,62 lira
5Ocak 20267.480,00 lira3,2086 g3,7780 g−4.028,85 lira
10Haziran 20266.051,50 lira3,9660 g3,7780 g+1.329,85 lira
12Ağustos 20267.075,10 lira3,3922 g3,7780 g−2.729,71 lira

Tablo “erken sıra kazanır” demiyor. Beşinci sıra, Ocak 2026 zirvesine denk geldiği için en geride: 4.028,85 lira. Onuncu sıra, Haziran’daki düşüşe denk geldiği için önde. Sıra etkisi bir kural değil, fiyatın o dönemde çizdiği yolun yansımasıdır; aynı gün bir yıl önce ya da sonra başlasaydı tablo başka olurdu.

Gramla toplanan gün: fark sıfır

Araçta “günde ne toplanıyor” seçeneğini grama alınca hesap değişir. Herkes her ay bir gram verir; sırası gelen 12 gram alır. Kendi başına alan da 12 ayda 12 gram toplar. İkisi de Ağustos fiyatıyla 84.901,20 lira eder; fark sıfır, her sıra için.

Gram gününde sıranın değiştirdiği tek şey zamanlamadır: birinci sıra 12 gramı Eylül’de elinde tutmaya başlar, on ikinci sıra Ağustos’ta. Aradaki fiyat hareketi ikisini de aynı ölçüde etkiler, çünkü gram aynıdır. Bu yüzden araç gram gününde “fark yok” der ve bunu geleceğe dair söyleyebildiği tek cümle olarak yazar.

TL gününde ise fiyat belirsizliği havuzun alındığı aya yığılır. Gram gününde o belirsizlik ay ay dağılır; herkes on iki fiyattan alır.

Günü ne değiştirir, ne değiştirmez

Gün, katkıyı düzenli kılan bir kurumdur; ay atlanmaz, çünkü grup bekler. Aracın ölçtüğü şey bu değil; yalnız sıranın bedelidir. Birinci ve on ikinci sıra arasında 8.560,38 liralık bir aralık varsa ve grup bunu biliyorsa, kararı grup verir. Araç, bilinmesini sağlar.

Aynı 2.000 liranın mevduat ya da dövizde tarihsel olarak ne yaptığı altın, döviz, mevduat karşılaştırması yazısında. Bu aracın öteki dört araçla kurduğu yol, yani her adımda en küçük adımın rakamı, en küçük adımın matematiği makalesinde.

Özet

  • 12 kişi, ayda 2.000 lira, Eylül 2025 başlangıcıyla son sıra 3,3922 gram alıyor; kendi alımı 3,7780 gram; fark Ağustos 2026 fiyatıyla 2.729,71 lira.
  • İlk sıra 5.830,67 lira önde, beşinci sıra 4.028,85 lira geride: sıra etkisi iki yöne de gidiyor ve fiyatın o dönemdeki yoluna bağlı.
  • Gramla toplanan günde herkes 12 gram; fark her sıra için sıfır.
  • Araç geçmiş dönemi gerçek Kapalıçarşı fiyatlarıyla hesaplar; gelecek için fiyat uydurmaz ve günü yargılamaz.
altın günüsıra etkisigram altın

Sık sorulanlar

Altın gününde sıra neden fark yaratıyor?
TL toplanıp altın alınan günde havuz, teslim ayının fiyatıyla grama çevrilir. Fiyat yükseldiği dönemde erken sıra daha çok gram alır; fiyatın düştüğü ayda teslim alan daha az. Buna sıra etkisi denir ve yönü fiyatın o dönemde ne yaptığına bağlıdır; araç geçmiş bir dönemi gerçek fiyatlarla hesaplar.
Gramla toplanan günde sıra fark yaratır mı?
Hayır. Herkes her ay bir gram verir, sırası gelen 12 gram alır; kendi başına alan da 12 ayda 12 gram toplar. Gram aynı olduğu için son ayın fiyatıyla değerleri de aynıdır. Araç bu durumda farkı sıfır yazar; değişen yalnız gramın ne zaman elde tutulmaya başlandığıdır.
Bu hesabı gelecekteki bir gün için yapabilir miyim?
Hayır; araç fiyat uydurmaz. Geçmiş bir başlangıç ayı seçilir ve o dönemin gerçek Kapalıçarşı fiyatlarıyla hesaplanır. Geleceğe dair söylenebilecek tek şey, gramla toplanan günde sıranın fark yaratmadığıdır.

Yazar

İyihedef İçerik Ekibi

iyihedef içeriklerini hazırlayan editoryal imza. Yazılar resmî kurum verileri (TCMB EVDS, TEFAS, TÜİK), elle doğrulanan yasal parametreler ve yayımlanmış akademik çalışmalar kullanılarak hazırlanır; mevzuata bağlı her sayı kaynağı ve yürürlük tarihiyle birlikte tutulur. Süreç ve düzeltme politikası yayın ilkeleri sayfasında yazılıdır.

Kaynaklarımızı ve düzeltme politikamızı okuyun

Bu konuda

AltınDavranışsal finansBirikim ve bileşik getiri

Önce konuyu tanı

İlgili yazılar