İlk bir aylık güvence: büyük hedefin değil, ilk taşın tarihi

Aylık zorunlu gideri 35.000 lira olan, elinde 20.000 lira bulunan ve ayda 7.500 lira ayıran kişi, bir aylık güvenceye 2 ayda ulaşıyor. Altı aylık güvence olan 210.000 liraya 19 ayda. Aynı kişi, aynı para; iki tarih arasında 17 ay var. Acil durum fonu aracının manşeti bu yüzden büyük hedefin değil, ilk taşın tarihidir.

“Ne yapsam fark etmez” cümlesinin en çok işittiği sayı 210.000’dir. Bu yazı o sayıyı değil, 35.000’i anlatır; çünkü ikinci ayın sonunda hesapta 36.343,01 lira durması, 19 ay sonrasına dair bir söz değil, iki ay sonrasına dair bir hesaptır.

Hedef giderden, tarih katkıdan

Araç hedefi giderden hesaplar: aylık zorunlu gider × güvence ayı. Varsayılanlar 35.000 lira ve 6 ay; hedef 210.000 lira. Eldeki 20.000 lira bunun 0,6 ayını karşılıyor.

Tarihi ise katkı ve getiri belirler. Ayda 7.500 lira ve yıllık net %39,2 getiriyle üç taş:

Kilometre taşı	Tutar	Ulaşma ayı
İlk aylık güvence	35.000 lira	2. ay
Üç aylık güvence	105.000 lira	10. ay
Hedef (altı aylık)	210.000 lira	19. ay

Ay ay seyir ilk aylarda şöyle: başlangıç 20.000; birinci ayın sonunda 28.058,90; ikinci ayın sonunda 36.343,01 lira. İlk taş ikinci ayda geçilmiş olur. Onuncu ayda 111.516,76 lira; on dokuzuncu ayda 218.470,67 lira.

Getiri referansı: mevduat, stopaj sonrası

Aracın getiri varsayılanı veri hattındaki güncel mevduat faizidir. Ağustos 2026 için üç aya kadar vadeli TL mevduatın yıllık brüt ortalaması %47,48 (TCMB). Kısa vade stopajı %17,5 düşülünce net %39,2. Araç bunu akordiyonda gösterir; değiştirilebilir. Stopaj oranı bir varsayım kataloğundan gelir ve yılda bir gözden geçirilir; mevzuat değişirse orada güncellenir.

Bu oran ilk taşı neredeyse hiç etkilemez. Getiriyi sıfır yazınca ilk aylık güvence yine ikinci ayda gelir; ikinci ayın sonunda 35.000 lira, tam sınırda. Etkilediği şey uzun mesafedir: üç aylık güvence 10 ay yerine 12 ay, hedef 19 ay yerine 26 ay. 19 ayda faizin katkısı hesaplanabilir: katkıların toplamı 20.000 + 19 × 7.500 = 162.500 lira; hesaptaki 218.470,67 lira. Arada 55.970,67 lira var ve bu bileşik faizin işi. Ama ilk iki ayda bu iş küçüktür: 20.000 liranın iki aylık faizi 1.000 liranın biraz üstü.

Yani ilk taş katkının işidir, getirinin değil. Bu, kaderci cümleye verilecek en somut cevaptır: ilk iki ayda enflasyonun ya da faizin ne yapacağı ilk taşın tarihini değiştirmez; 7.500 liranın iki kez kenara konması değiştirir.

Katkı değişince ilk taşın tarihi

Aracın varsayılanı 7.500 lira. Aynı gider ve aynı 20.000 lirayla katkıyı değiştirince ilk taş nereye gidiyor:

Aylık katkı	İlk aylık güvence	Üç aylık güvence	Hedef
250 lira	16. ay	50. ay	74. ay
500 lira	13. ay	43. ay	66. ay
2.500 lira	5. ay	21. ay	37. ay
7.500 lira	2. ay	10. ay	19. ay

Ayda 250 lirayla bile ilk taşın bir tarihi var: on altıncı ay. Bu tarih uzak görünebilir; ama tarihsizden farklıdır. Bu tablodaki 250 ve 500 liranın 20.000 liralık başlangıçla bir araya gelince ilk taşa 13 ile 16 ayda ulaşması, başlangıç birikiminin işidir; sıfırdan başlayan ve 7.500 ayıran kişi için ilk taş beşinci aydır.

Enflasyon bu tabloya nasıl girer? Gider büyüdükçe 35.000 büyür; hedef de. Araç bunu ayrıca modellemez, çünkü kişi yeni gideri girince taşlar yeniden hesaplanır. Hedefin gider cinsinden tanımlı olması, enflasyonun yediği şeyin hedefin kendisi değil, hedefe giden takvim olmasını sağlar: gider %30 büyüdüyse taş da %30 büyür ve tarih ona göre kayar.

İlk taştan sonra

İlk taş geçilince ikinci taş üç aylık güvencedir: 105.000 lira, onuncu ay. Araç aynı ekranda gösterir; kişi her ay güncel birikimini girer ve kalan mesafeyi görür. Basamak mantığını ve neden bir aylık giderin ilk basamak olduğunu ilk basamak: bir aylık gider yazısı anlatır. Bu aracın kart borcu, BES ve altın günüyle birlikte kurduğu yolu, her adımda en küçük adımın rakamıyla, en küçük adımın matematiği makalesinde bulursun.

Özet

• Aracın varsayılanlarıyla (gider 35.000, elde 20.000, ayda 7.500 lira) ilk aylık güvence ikinci ayda, üç aylık güvence onuncu ayda, altı aylık hedef on dokuzuncu ayda.
• Getiri referansı Ağustos 2026 mevduat ortalaması: brüt %47,48, %17,5 stopaj sonrası net %39,2; ilk taşın tarihini değiştirmez, hedefin tarihini değiştirir.
• Ayda 250 lirayla ilk taş on altıncı ay; 2.500 lirayla beşinci ay. Tarih uzayabilir, ama tarihsiz kalmaz.
• Hedef gider cinsinden tanımlıdır; gider büyüyünce hedef de büyür ve araç yeni giderle taşları yeniden hesaplar.