TWR mi, XIRR mi? Fonu mu Ölçüyorsun, Kendini mi?

Dün kaba düzeltmeyle kapıya geldik; bugün uzman bölümünde içeri giriyoruz. Getiri ölçümünün iki standardı var — ve ikisinin varlığı bir karmaşa değil, bir zorunluluk: çünkü ortada iki ayrı soru var. Senaryolarla iyihedef serisinin bu bölümü, o iki soruyu ayırıyor.

Soru 1: Araç Nasıl Gitti? → TWR

Zaman ağırlıklı getiri (TWR), aracın — fonun, stratejinin, dönemin — kendi performansını ölçer. Yöntemin özü: dönem, para giriş-çıkış noktalarından dilimlenir; her dilimin getirisi ayrı hesaplanır ve zincirlenir. Sonuç: katkıların zamanlaması hesaptan arındırılır. Sen ocakta da ekleseydin haziranda da, TWR aynı çıkar — çünkü ölçülen sen değilsin, araçtır.

Bu yüzden TWR, kıyasın dilidir: iki fonu, iki dönemi, aracı geçmiş verilerle karşılaştırırken adil zemin budur. Derin anlatım TWR-XIRR farkı yazısında mevcut.

Soru 2: Benim Param Ne Yaşadı? → XIRR

Para ağırlıklı getiri (XIRR) ise tersini yapar: tüm katkı ve çekimlerini tarihleriyle alır ve hepsini bitiş değerine bağlayan tek bir yıllık iç getiri oranı çözer. Katkı takvimin artık hesabın içindedir — büyük katkının kötü aya denk gelmesi sonucu düşürür, iyi aya denk gelmesi yükseltir. Çünkü senin gerçeğinde de öyle oldu. Formülün mutfağı XIRR yazısında.

Ayrışma Anı: En Öğretici Sahne

Aynı fonda, aynı dönemde iki ölçüt farklı çıkabilir — ve bu fark bilgi doludur. Senaryo: fonun TWR’si yıllık %6 (reel, varsayım); ama sen yılın en büyük katkısını fonun zayıf çeyreğinin hemen öncesinde yaptın. Senin XIRR’in %2 çıkar. Fon kötü müydü? Hayır — TWR %6 diyor. Sen mi hata yaptın? O da değil — zamanlamanın bilinemeyeceğini bu seride kabul ettik. Fark yalnız şunu söyler: paranın sahada olduğu dönemler, aracın parlak dönemleriyle birebir örtüşmedi.

Okuma kılavuzu tablo hâlinde:

Soru	Ölçüt	Kullanım
Bu fon/dönem nasıl performans gösterdi?	TWR	Araç ve dönem kıyası
Benim birikim yolculuğum ne getirdi?	XIRR	Kişisel sonuç, hedef planı gerçeği
Katkı takvimim bana ne yaptı?	Fark	TWR − XIRR: takvimin etkisi

Sonuç

İki standart, iki soru: yol mu (TWR), yolculuk mu (XIRR)? Araç kıyasında zamandan arındır, kendi gerçeğinde takvimi dahil et; ikisinin farkını da takviminin karnesi olarak oku. Ölçtüğün şeyi bilerek ölç — yöntem sayfası her ayrıntısıyla açık. Kişisel koşullar farklılaştıkça doğru ölçüt de değişir; gerektiğinde yetkili bir kuruluştan profesyonel destek almak faydalıdır.