Portföyüm Yüzde Kaç Yaptı Derken: Para Girişi Hesabı Bozar
Katkı alan portföyde basit yüzde yalan söyler: 500 binin 800 bin olması, arada 200 bin katkı varsa yüzde 60 büyüme değildir.
İyihedef İçerik EkibiEnflasyon ve reel getiri
Portföy sohbetlerinin klasik cümlesi: “Benimki bu yıl %60 yaptı.” Senaryolarla iyihedef serisinin bu aceleci bölümü, o cümleye tek soru soruyor: yıl içinde para ekledin mi? Cevap evetse, hesap baştan.
Senaryo: 500’den 800’e — Ama Nasıl?
Yıl başı portföy: 500.000 TL. Yıl sonu: 800.000 TL. İlk refleks: 300 ÷ 500 = %60! Ama küçük bir ayrıntı: yıl boyunca her ay 16-17 bin, toplam 200.000 TL katkı ekledin — aylık ritüelinle, aferin. Şimdi dürüst ayrıştırma:
Kazanç = 800.000 − 500.000 − 200.000 = 100.000 TL.
300 binlik büyümenin 200’ü senin parandı; portföyün ürettiği kısım 100. “%60” cümlesindeki hata masum ama büyük: biriktirme başarını, getiri başarısı gibi okudun. İkisi de değerli — ama farklı şeyler.
Kaba Ama Dürüst Oran
Peki 100.000’lik kazanç yüzde kaç eder? 500’e bölmek haksızlık (katkılar da yıl boyu çalıştı), 700’e bölmek de (son katkı yalnız bir ay çalıştı). Pratik orta yol — ortalama çalışan sermaye: başlangıç + katkıların yarısı ≈ 500 + 100 = 600.000 TL.
Kaba getiri ≈ 100.000 ÷ 600.000 ≈ %16,7.
%60 değil, ~%17 — üstelik bu hâlâ nominal; reel refleksini unutmadın: enflasyona bölününce gerçek tablo çıkar. Kaba yöntemin adı üstünde kabadır; ama basit yüzdenin sistematik şişkinliğinden kat kat dürüsttür ve bir zarfın arkasında hesaplanır.
Neden Önemli: İki Karar Bozuluyor
1. Öz değerlendirme. Katkıyı getiri sanan kişi, düşüş yılında da ters yanılır: portföy %10 getiri kaybetmiş ama katkılar toplamı büyütmüşse “iyi gidiyorum” sanır — sorunlu aracı yıllarca taşır. Ayrıştırma, iki başarıyı da kendi adıyla ölçer: biriktirme disiplinin (katkı) ve paranın çalışması (getiri).
2. Araç kıyası. “%60 yapan portföyüm” ile geçmiş getiri verilerini kıyaslamak, katkı şişkinliği yüzünden anlamsızdır. Kıyas ancak katkıdan arındırılmış oranla adildir.
İşin Tam Doğrusu
Kaba yöntem kapıya kadar getirir; içeride iki standart ölçüm oturur — biri araçların performansını, öbürü senin paranın yaşadığını ölçer ve ikisi farklı sorulara cevaptır. TWR ile XIRR ayrımı ayrı bir bölümün konusu; yöntem sayfası şimdiden göz atmak isteyene açık.
Sonuç
500’den 800’e: %60 değil — 200’ü katkı, 100’ü kazanç, kaba oran ~%17. Katkını alkışla, getirini ayrı ölç; ikisini karıştıran ne kendini doğru tanır ne aracını. Kişisel koşullar farklılaştıkça doğru ölçüm de değişir; gerektiğinde yetkili bir kuruluştan profesyonel destek almak faydalıdır.
Sık sorulanlar
- Basit yüzde hesabı ne zaman doğru çalışır?
- Dönem boyunca hiç para girişi ve çıkışı olmadıysa: başlangıç ve bitiş değerinin oranı gerçek getiriyi verir. Düzenli katkı alan birikim portföylerinde bu koşul neredeyse hiç sağlanmaz; bu yüzden basit yüzde, birikim yapan herkes için sistematik olarak yanıltıcıdır.
- Kaba düzeltme nasıl yapılır?
- İki adımda: önce kazanç ayrıştırılır (bitiş eksi başlangıç eksi net katkılar), sonra oran için kazanç ortalama çalışan sermayeye bölünür — pratik yaklaşım, başlangıç artı katkıların yarısıdır. Örnekte 100.000 bölü 600.000, yaklaşık yüzde 17 verir. Kaba ama dürüst bir yaklaşımdır.
- Bu ayrım pratikte neden önemli?
- İki karar bozulur yoksa: öz değerlendirme (biriktirme başarısı ile getiri başarısı karışır, yanlış özgüven ya da yersiz hayal kırıklığı doğar) ve araç kıyası (katkı şişkin yüzdeyle bakılan portföy, araçlarla haksız kıyaslanır). Doğru ölçüm, doğru kararın ön koşuludur.
- Tam doğru yöntem nedir?
- İki standart yöntem vardır ve iki farklı soruya cevap verirler: zaman ağırlıklı getiri (TWR) araçların performansını, para ağırlıklı getiri (XIRR) senin paranın deneyimini ölçer. İkisinin ayrımı sıradaki bölümün konusudur; kaba düzeltme, o kapıya kadar götüren dürüst merdivendir.
Yazar
iyihedef içeriklerini hazırlayan editoryal imza. Yazılar resmî kurum verileri (TCMB EVDS, TEFAS, TÜİK), elle doğrulanan yasal parametreler ve yayımlanmış akademik çalışmalar kullanılarak hazırlanır; mevzuata bağlı her sayı kaynağı ve yürürlük tarihiyle birlikte tutulur. Süreç ve düzeltme politikası yayın ilkeleri sayfasında yazılıdır.
Bu konuda
Önce konuyu tanı
- Sıfırdan başlayanın yol haritası: önce güvence, sonra borç, sonra birikimKavram
Beş adım, beş araç: bir aylık güvence, iki borcun sırası, BES devlet katkısı, çocuğun eğitimi ve ev masrafları; her adımda bir kavram ve bir örnek rakam.
- Hesabın içini açmak: annuite, örtük faiz, Fisher ve ay ay bileşikKavram
Beş aracın motorundaki denklemler: annuite, örtük faiz, Fisher, geometrik değer kaybı ve kıdem formülü. Parametre adları, doğrulanmış örnekler, tablo kurulumu.
- Enflasyon her şeyi yemez: en küçük adımın matematiğiKavram
Kart borcundan altın gününe altı araçta en küçük adımın rakamı: 500 lira, 250 lira, ilk taşın ayı. Enflasyonun neyi yiyip neyi yemediği reel hesapla.
İlgili yazılar
- TWR mi, XIRR mi? Fonu mu Ölçüyorsun, Kendini mi?
Getiri ölçümünde iki standart vardır çünkü iki farklı soru vardır: araç nasıl performans gösterdi (TWR) ve benim param ne yaşadı (XIRR).
- Dönem Seçimi Neden Yanıltır? Aynı Veri, İki Zıt Hikâye
Getiri karşılaştırmasının en sessiz manipülasyonu dönem seçimidir: başlangıç ve bitiş noktası, sonucu grafikteki çizgiden çok belirler.
- Tasarruf Oranı Neden Belirleyici? Getiriden Önce Gelen Değişken
Senaryo: 100.000 TL net gelirli bir hane, bugünkü fiyatlarla 1.000.000 TL birikim hedefliyor.
- TWR ve XIRR Farkı: Getirin Hangisiyle Ölçülür?
TWR (zaman-ağırlıklı getiri) para giriş-çıkışının etkisini dışlar; bir stratejinin ya da fonun performansını adil kıyaslamak için kullanılır.