İngilizce dinleme nasıl gelişir? Altyazı, tekrar ve seviyeye uygun içerik

“İngilizce dizi izliyorum, bir sürü kelime biliyorum ama konuşmaları anlamıyorum. Kulağım mı kötü?”

Kısa cevap: Büyük ihtimalle kulağınla ilgili değil. Dinleme, hızlı bir şekilde kelimeyi tanıma becerisidir ve iki şeye bağlıdır: konuşmadaki kelimelerin ne kadarını biliyorsun ve onları bu hızda tanıyabiliyor musun. Bunların ikisi de uygun içerik ve tekrarla geliştirilebilir.

Bilim ve veri ne diyor?

Kelime kapsamı. Paul Nation’ın 2006 çalışması, konuşulan İngilizceyi yardımsız anlamak için %98 kapsamada 6.000-7.000 kelime ailesi gerektiğini hesaplıyor. Webb ve Rodgers’ın 2009’daki televizyon programı çalışmasında en sık 3.000 kelime ailesi (özel adlar ve kısa sözcüklerle) programların %95,45’ini kapsıyordu; türe göre bu sayı 2.000 ile 4.000 arasında değişiyordu. Yani orijinal bir diziyi anlamak, bilmediğin kelime oranına doğrudan bağlı.

Altyazı. Montero Perez ve arkadaşlarının 2013’te yayımlanan meta-analizi, altyazılı videonun yabancı dilde dinlemeyi anlama ve kelime öğrenme üzerindeki etkisini birleştirdi ve genel olarak altyazının bu becerilere katkı sağladığını bildirdi. Dikkat: bu çalışma aynı dildeki altyazıyı (İngilizce sese İngilizce altyazı) inceler; kendi dilindeki altyazının etkisi ayrı bir sorudur ve burada onu iddia etmiyoruz.

Tekrar. Aralıklı çalışma bulguları bu serinin başka yazısında anlatıldığı gibi dinleme için de mantıklıdır: aynı kısa içeriği günlere yayarak dinlemek, tek seferde ardı ardına dinlemekten daha kalıcı bir tanıma becerisi oluşturur. Bu son cümle bir çıkarımdır, dinleme için ayrı bir deneyin sonucu değildir.

Türkiye’de nasıl işliyor?

Türkiye’de dizi ve film izleme kültürü yaygın ve yabancı içeriğe erişim kolay; ama içeriğin büyük kısmı Türkçe dublajlı ya da Türkçe altyazılı izleniyor. Bu, dinleme çalışması isteyen kişi için bir fırsat ve bir tuzak: fırsat, çünkü orijinal ses elinin altında; tuzak, çünkü Türkçe altyazı okurken İngilizce sesi arka plana atabilirsin. Dinlemeyi çalışmak istediğin zamanlarda Türkçe altyazıyı azaltmak mantıklıdır.

Dinlemeyi nasıl çalışırsın?

1. Seviyene uygun, kısa içerik seç. Büyük kısmını anlıyorsan öğrenmek için iyi bir yerdesin; çok azını anlıyorsan içerik zor demektir. Başlangıçta yavaş konuşan, net sesli, 2-3 dakikalık kayıtlar uygundur.

2. Üç geçiş yöntemi. Bu, araştırmanın kesin sonucu değil, pratik bir çalışma düzenidir:

• Birinci dinleme: Altyazısız dinle; ne anladığını bir cümleyle not et.
• İkinci dinleme: İngilizce altyazıyla dinle; anlamadığın yerleri işaretle.
• Üçüncü dinleme: Aynı kaydı bu kez altyazısız dinle ve işaretlediğin yerlerin artık tanınıp tanınmadığına bak.

3. Aynı içeriği günlere yay. Aynı klibi aynı gün üç kez dinlemek yerine bir gün, üç gün sonra ve bir hafta sonra dinle.

4. Kelimeleri kartlara ekle. Dinlerken öğrendiğin kelimeleri kelime kartı sistemine ekle. Bir kelimeyi hem okuyup hem duymak kalıcılığı artırır.

5. Hızı değiştir. Gerekirse içeriği yavaşlat; ama sonunda normal hızda dinlemeye geç. Ana hedef gerçek hızı tanımak.

Sık yapılan yanlışlar

• Çok zor içeriğe başlamak. Haber bülteni ya da hızlı konuşan bir dizi, başlangıç için çoğunlukla fazla. Çok zor içerik anlamanın yerine bıkkınlık getirir.
• Altyazıya bağımlı kalmak. Altyazı bir destek, kalıcı bir koltuk değneği olmamalı. Zamanla azaltmayı planla.
• Dinleme ve kelime çalışmasını ayırmak. Dinlerken bilmediğin kelime çok çıkıyorsa kelime kartlarına dön; en sık kelimelerle başlamak dinlemeyi doğrudan destekler.
• Aynı içeriği tek gün tekrarlamak. İlk gün anladığını sandığın şey, bir hafta sonra tekrar edildiğinde bilgiye dönüşür.

Bu hafta dene

Üç dakikalık, seviyene uygun bir kayıt bul. Pazartesi birinci dinlemeyi, çarşamba ikinci dinlemeyi, pazar üçüncü dinlemeyi yap. Her dinlemeden sonra “ne anladım” notunu kısa tut. Hafta sonunda ilk notunu üçüncü notunla karşılaştır.