Sınav İngilizcesi ile günlük hayat İngilizcesi: hedefini nasıl seçersin?

“İngilizce sınavına mı hazırlanmalıyım yoksa günlük hayat İngilizcesini mi geliştirmeliyim?”

Kısa cevap: İkisi farklı hedeflerdir ve farklı çalışma ister. Sınav, belirli bir biçim, süre ve soru türü için hazırlanmak demektir; günlük hayat İngilizcesi ise anlamak ve kendini ifade etmek demektir. Hangisine odaklanacağın, neden İngilizceye ihtiyaç duyduğuna bağlı. İkisini birlikte kurmak mümkün, ama bilinçli bir plan ister.

Bilim ve veri ne diyor?

Paul Nation’ın 2007’de anlattığı dört damar çerçevesi (anlamlı girdi, anlamlı üretim, dile odaklı çalışma, akıcılık) bu ayrımı anlamak için kullanışlı: günlük hayat İngilizcesi dört damarın hepsine dayanır; sınav hazırlığı ise sınavın ölçtüğü damarlara yoğunlaşır.

Türkiye’deki en bilinen dil sınavlarından biri ÖSYM’nin YDS sınavıdır. Güncel sınav duyurularına göre YDS çoktan seçmeli 80 sorudan oluşuyor ve cevaplama süresi 180 dakika; sorular kelime, dilbilgisi ve okuma becerilerine ağırlık veriyor. Sınavın formatı ve içeriği yıldan yıla güncellenebilir; bu nedenle ÖSYM’nin güncel kılavuzuna bakmak gerekir. Uluslararası sınavların bir kısmı ise konuşma ve yazma bölümlerini de içerir; her sınavın kılavuzu bunu belirtir.

Bu, bir araştırma bulgusu değil, sınav formatlarının tanımıdır. Önemli olan sonuç şu: bir sınavı kazanmak için çalışılacak beceri seti, sınavın neyi ölçtüğüne göre belirlenir.

Türkiye’de nasıl işliyor?

Birçok kişi İngilizceye bir zorunluluk olarak başlıyor: akademik kadro, lisansüstü başvuru, iş başvurusu. Bu durumda hedef net: belirli bir sınavdan belirli bir puan. Ama aynı kişi sonradan yurt dışında bir konferansa katılmak ya da bir iş görüşmesinde konuşmak zorunda kalabilir ve sınav puanının günlük hayat becerisinin garantisi olmadığını fark edebilir.

Hedefini nasıl seçersin?

Önce şu soruyu cevapla: “İngilizceyi ne için kullanacağım?”

Hedef	Çalışma ağırlığı
Belirli bir sınavdan puan (örn. akademik kadro, lisansüstü)	Sınavın formatını ve soru türlerini öğren; kelime, dilbilgisi ve okuma ağırlıklı; zamanlı deneme çöz
Bir iş görüşmesi, toplantı ya da seyahat	Dinleme ve konuşma ağırlıklı; kalıplar, yüksek sesle pratik, kayıt
Mesleki okuma (makale, rapor)	Okuma ve alan kelimeleri; geniş okuma
Her ikisi	Önce günlük hayat temelini kur, sınav için son aylarda biçime özel hazırlık ekle

İkisini birlikte kurmanın yolu

1. Günlük taban çalışma (her gün 15-25 dakika). İlk 30 günlük plandaki dört parçayı sürdür: kelime, dinleme/okuma, konuşma, akıcılık.
2. Sınav bloğu (haftada birkaç kez). Sınavın formatını bilen bir kaynakla soru tiplerini çalış; denemeleri süre tutarak çöz.
3. Hataları ayır. Yanlış cevapların neden yanlış olduğunu not et: kelime mi, dilbilgisi mi, zaman mı? Bu, sana hangi damarı çalışman gerektiğini söyler.
4. Sınavdan sonra günlük çalışmayı bırakma. Sınav bittiğinde çalışmayı kesmek, kazandığın seviyeyi hızla kaybettirir.

Sık yapılan yanlışlar

• Sınavı dilin kendisi sanmak. Sınav puanı bir ölçüm, dil ise bir beceri. İkisinin örtüştüğü yerler var ama aynı şey değiller.
• Sınav teknikleriyle yetinmek. Eleme yöntemleri çoktan seçmeli sorularda yardımcı olur ama dilin kendisini öğretmez.
• Güncel kılavuza bakmamak. Sınavın biçimi, süresi ve puanlaması değişebilir. Eski bir kaynağa güvenmek yanlış hazırlanmana yol açar.
• Günlük hayat çalışmasını ertelemek. “Önce sınavı geçeyim sonra konuşurum” dersen, sınavdan sonra da konuşmaya başlamak zor olur.

Bu hafta dene

Bir kâğıda iki sütun çiz: “İngilizceye neden ihtiyacım var?” ve “Bunun için hangi becerileri kullanacağım?” Sonra güncel sınav kılavuzunu ya da kurumun şartlarını aç ve hedefinin hangi beceriyi ölçtüğüne bak. İki sütun örtüşmüyorsa çalışma planını ona göre ikiye böl.