İngilizceye sıfırdan başlayanın ilk 30 günü: ne yapılır, ne yapılmaz

“İngilizceye sıfırdan başlıyorum. İlk bir ay boyunca tam olarak ne yapmalıyım?”

Kısa cevap: İlk ayın işi akıcılık değil, çalışma düzenini kurmaktır. Her gün yaklaşık 25 dakikayı dört küçük parçaya böl: biraz kelime kartı, biraz anlayarak dinleme ya da okuma, biraz yüksek sesle konuşma, biraz da bildiğin şeyi hızlı tekrar. Aşağıda bu dört parçanın nedeni, 30 günlük bir plan ve bu süre içinde kaçınman gereken yanlışlar var.

Bilim ve veri ne diyor?

Yeni Zelandalı dil bilimci Paul Nation, 2007’de yayımlanan “Dört damar” (The four strands) çalışmasında dengeli bir dil çalışmasının dört parçadan oluşması gerektiğini anlatır:

1. Anlamlı girdi: anlayabildiğin dinleme ve okuma.
2. Anlamlı üretim: konuşma ve yazma.
3. Dile odaklı çalışma: kelime ve dilbilgisini doğrudan çalışmak.
4. Akıcılık geliştirme: zaten bildiğin malzemeyi hızlı ve rahat kullanmak.

Nation, bu dört parçaya yaklaşık eşit zaman ayrılmasını savunur. Yani yalnız kelime ezberleyen ya da yalnız dizi izleyen biri, dört damardan ikisini ihmal etmiş olur. Bu bir kuram ve ders tasarımı çerçevesidir; hiçbir tek çalışma “tam şu kadar dakika şu sonucu verir” demez. Yine de planını kurarken sağlam bir iskelet sunar.

İkinci taş, aralıklı çalışmadır. Cepeda ve arkadaşlarının 2006’da yayımladığı geniş derleme, tekrarları zamana yaymanın, aynı süreyi tek oturuma yığmaya göre genel olarak daha kalıcı öğrenme sağladığını gösteriyor. Kelime çalışmasında bu, “bugün 100 kelime, bir daha hiç” yerine “her gün biraz, eskileri de arada tekrar” demek.

Üçüncü taş, kelime sayısıdır. Nation’ın 2006 tarihli çalışması, bir İngilizce metni yardımsız anlamak için gereken kelime ailesi sayısını hesaplar; yüksek anlama için binlerce kelime gerektiğini gösterir. Bu yüzden ilk ayın amacı o sayıya ulaşmak değil, sık kullanılan kelimelerden başlayıp bunu bir rutine çevirmek. Konuyu “En sık bin kelime” yazısında ayrıntılı ele alıyoruz.

Türkiye’de nasıl işliyor?

Okulda İngilizce görmüş çoğu kişi bu dile gramer tablosu ve çoktan seçmeli soru olarak aşinadır. Bu birikim değerli, ama dört damardan yalnızca birine denk geliyor. Günlük hayatta İngilizce duyma ve konuşma fırsatın az olabilir; bu yüzden ilk ayda bilinçli olarak dinleme ve yüksek sesle konuşmaya yer açmak, planın en çok işe yarayan kısmı olur.

30 günlük plan: günde 25 dakika

Her gün, sırayla:

Parça	Süre	Ne yaparsın?
Kelime kartı	8 dk	Sık kullanılan kelimelerden küçük bir grup; eski kartları da yokla
Anlayarak dinleme/okuma	8 dk	Seviyene uygun çok kısa bir metin ya da ses; anlamadığın yerleri not al
Yüksek sesle konuşma	5 dk	Az önce dinlediğin ya da okuduğun şeyi kendi cümlelerinle anlat
Akıcılık	4 dk	Dün ya da geçen gün çalıştığın kısa metni bir kez daha, bu sefer daha hızlı ve rahat

Haftalık bir akış önerisi:

• 1. hafta: Alfabeyi ve temel sesleri oturt; günde yalnız yeni 5–8 kelime. Amaç, rutini bozmadan sürdürmek.
• 2. hafta: Kısa cümle kalıplarına geç (“I’d like…”, “Can I…?”, “I don’t understand”). Kelime kartlarına bu kalıpları da ekle.
• 3. hafta: İlk kez 2–3 dakikalık, çok yavaş ve net bir konuşma kaydını anlamaya çalış. Aynı kaydı üç gün tekrar dinle.
• 4. hafta: İlk ayın kelime ve kalıplarıyla kendi hakkında 5–6 cümle kur ve sesini kaydet. Ay başındaki hâlinle karşılaştır.

Ne yapılmaz?

• Önce bütün gramer kitabını bitirmeye çalışmak. Dilbilgisi önemli, ama dört damardan biri. Üç ay boyunca yalnız onu çalışıp hiç dinlememek, ilerlemeyi yavaşlatır.
• İlk haftada yüzlerce kelime ezberlemek. Tekrarlanmayan kelime kısa sürede silinir. Az ve aralıklı, çok ve bir kez’den iyidir.
• Sık sık yöntem ya da uygulama değiştirmek. Kendi planını kurmadan başlayan her yeni araç, “başlangıç coşkusu”nu tekrar tüketir. Bu ayki planı bir ay boyunca değiştirme.
• Sınav kitabıyla başlamak. Sınav hazırlığı belirli bir hedef içindir ve genelde dört damardan okuma ve dilbilgisine yaslanır. Sıfırdan başlayan biri için ilk ay çok dar bir çerçevedir.
• Her şeyi anlamaya çalışmak. Dinlediğin şeyin bir kısmını anlamamak normaldir. Hedef, anladığın kadarını artırmak; her kelimeyi çözmek değil.

Bu hafta dene

Yarın bir takvime ya da telefonuna “25 dakika İngilizce” diye tekrar eden bir not koy ve yalnız ilk gün için planı uygula. Kartlarını kâğıda yaz, bir kısa ses kaydı bul, sesini kaydet. Yedi günü geçirdiğinde planı ilk kez değerlendir.

Sık sorulanlar

Zaman bulamıyorum. 25 dakikayı üç parçaya bölebilirsin: sabah 8 dakika kelime, öğle 10 dakika dinleme, akşam 7 dakika konuşma ve akıcılık.

Çok sıkıcı geliyor. Sıkıcılık çoğu zaman metnin seviyeden uzak olmasından gelir. Biraz daha kolay bir metne dön; anlayarak ilerlemek motivasyonu korur.

Bu yazı serinin ilk yazısıdır. Devamında kelime kartı ve aralıklı tekrar, günde 15 dakikanın yeterliliği, dinleme, konuşma pratiği, dilbilgisi ve kelime dengesi, ücretsiz kaynaklar, sınav ve günlük hayat farkı ve plato dönemi ele alınıyor. Kaynaklar yazının altında listeleniyor.