İçeriğe atla
Hedef ve davranış·Güncellendi ·3 dakika okuma

TL ile Oturulan Altın Gününde Kazanç Bir Getiri Değil, Aktarımdır

TL toplanan on iki kişilik bir günde ilk sıra 8.530 TL önde bitiriyor, altıncı sıra 4.493 TL geride. Toplamda üretilen bir getiri yok; fark üyeler arasında yer değiştiriyor. Altınla oturulan günde bu farkların hiçbiri yoktur.

İyihedef İçerik EkibiDavranışsal finans ve hedef planlaması

Altın günü hakkında en yaygın cümle şudur: “kazançlı çıktım.” Hesap bu cümlenin doğru olabileceğini ama yanlış yerde arandığını gösteriyor: kazanç piyasadan değil, gruptan geliyor.

TL Toplanan Günde On İki Sıra, On İki Sonuç

Senaryo: 12 kişi, TL toplanan bir gün, aylık 2.000 TL katkı, gerçek altın fiyatlarıyla. Herkes toplam 24.000 TL ödüyor ve sırası gelen, havuzu o ayın fiyatından altına çeviriyor.

SıraAldığı altınKendi alsaydıFark
15,3262 gram3,9392 gram+8.530 TL
24,6021 gram3,9392 gram+4.077 TL
34,2403 gram3,9392 gram+1.852 TL
44,1487 gram3,9392 gram+1.288 TL
53,8722 gram3,9392 gram−412 TL
63,2086 gram3,9392 gram−4.493 TL
73,2432 gram3,9392 gram−4.280 TL
123,9024 gram3,9392 gram−226 TL

“Kendi alsaydı” sütunu şunu ölçer: aynı 2.000 TL’yi her ay kendi başına altına çevirseydi ne olurdu.

Mekanizma

Erken sıra alan kişi, ödemelerini tamamlamadan tutarın tamamını alır ve o gün geçerli fiyattan altına çevirir. Kalan aylarda ödemeye devam eder ama altını çoktan almıştır.

Geç sıra alan ise aynı toplamı öder, karşılığını dönem sonunda alır. Aradaki tek fark çevirme zamanıdır.

Bu yapı bir yatırım getirisi değildir; grup içi bir ön ödeme düzenidir. Erken sıra, sonraki üyelerin katkısıyla finanse edilen bir öne çekmedir.

Sıra 6 Neden En Kötü

Tabloda en kötü sonuç ilk ya da son sırada değil, ortada. Sebep fiyat patikasıdır: altın dönem içinde önce hızlı yükselmiş, sonra bir miktar gerilemiştir. Altıncı sıra, fiyatın en yüksek olduğu döneme denk geldiği için aynı parayla en az gramı almıştır.

Yani TL toplanan bir günde sonucu belirleyen yalnız sıra değil, fiyatın o dönemdeki yönüdür. Altınla oturulan günde böyle bir etki yoktur; ikisinin farkını altın gününde sıra önemli mi yazısında ele aldık.

Altın Gününün Asıl İşi

Bu tablo altın gününü kötülemez. Aracın da böyle bir iddiası yok. Altın günü çoğu zaman bir yatırım aracı olarak değil, iki başka amaçla kurulur:

  • Birikim disiplini. Sosyal bir taahhüt, kişisel bir karardan daha güçlü tutar.
  • Toplu tutar. Ay ay biriktirmesi zor olan bir tutarı bir defada almak.

Her ikisi de meşru amaçlardır ve tabloda görünmez. Hesabın söylediği tek şey şudur: TL toplanan bir günde buradaki fark bir getiri değildir ve sıralamanın bir bedeli vardır. Grup bu bedeli hiç taşımak istemiyorsa çaresi bellidir: günü TL yerine altınla toplamak.

Kendi Rakamınla Dene

Altın günü aracı kişi sayısını, sıranı, aylık katkıyı ve günün başladığı ayı alır. Varsayılan düzen altındır ve orada aracın cevabı “fark yok”tur; TL’ye geçtiğinde gerçek fiyatlarla her sıranın aldığı gramı, kendi başına alsaydın ne olacağını ve aradaki farkı gösterir. Aynı parayı her ay kendi başına çevirmenin sonucunu düzenli birikim aracında, altının uzun dönem seyrini geçmiş getiri aracında bulabilirsin.

altın günüaltındavranışsal finans

Sık sorulanlar

Bu hesap hangi tür altın günü için geçerli?
YALNIZ TL toplanan gün için. Türkiye'de gün çoğunlukla altınla oturulur — herkes bir çeyrek ya da bir gram getirir — ve o düzende herkes aynı gramı alır, tablodaki farkların hiçbiri oluşmaz. Aşağıdaki rakamlar, TL toplayıp sırası gelenin o ayın fiyatından altın aldığı düzene aittir.
TL toplanan günde kazanç nereden geliyor?
Grubun kendisinden. Erken sıra alan kişi ödemelerini tamamlamadan tutarın tamamını alır ve o gün geçerli fiyattan altına çevirir. Geç sıra alan ise aynı toplamı öder ama daha geç çevirir. Toplamda yeni bir getiri üretilmez; fark üyeler arasında yer değiştirir.
Rakamla ne kadar fark ediyor?
TL toplanan, aylık 2.000 TL katkılı, 12 kişilik bir günde ilk sıra 5,3262 gram alıyor ve kendi başına alsaydı elde edeceğinden 8.530 TL önde bitiriyor. Altıncı sıra 3,2086 gram alıyor ve 4.493 TL geride kalıyor. Aynı grup ayda 1 gram toplasaydı on iki sıranın on ikisi de 12 gram alırdı.
Bu bir haksızlık mı?
Araç bir yargı vermez. Altın günü bir yatırım aracı olarak değil, bir birikim disiplini ve sosyal düzen olarak kurulur; sıralamanın bedeli katılımcılar arasında bilinerek kabul edilir. Hesap yalnız o bedelin büyüklüğünü gösterir.
Sıra seçiminde ne bakılmalı?
Önce günde ne toplandığına. Altın toplanıyorsa sıra gramı değiştirmez ve seçim bir tahmin içermez. TL toplanıyorsa erken sıranın avantajı dönem boyunca fiyatın yükselmesine bağlıdır ve fiyat düşerse tablo tersine döner; aracı farklı başlangıç aylarıyla çalıştırıp yönün sonucu nasıl değiştirdiğini görebilirsin.

Yazar

İyihedef İçerik Ekibi

iyihedef içeriklerini hazırlayan editoryal imza. Yazılar resmî kurum verileri (TCMB EVDS, TEFAS, TÜİK), elle doğrulanan yasal parametreler ve yayımlanmış akademik çalışmalar kullanılarak hazırlanır; mevzuata bağlı her sayı kaynağı ve yürürlük tarihiyle birlikte tutulur. Süreç ve düzeltme politikası yayın ilkeleri sayfasında yazılıdır.

Kaynaklarımızı ve düzeltme politikamızı okuyun

Bu konuda

AltınDavranışsal finans

Önce konuyu tanı

İlgili yazılar