Sigorta Bir Getiri Değil, Bir Koruma Katmanıdır

Sigorta, finansal planda tuhaf bir yerde durur: bir gider gibi görünür, bir yatırım değildir, ama plan onsuz eksiktir. Bu tuhaflık, ne işe yaradığının yanlış anlaşılmasından gelir.

Prim Bir Gider Değil, Bir Devirdir

Poliçe aldığında yaptığın işlem şudur:

Küçük ve kesin bir tutarı ödersin → büyük ve belirsiz bir tutarı devredersin.

Bu yüzden “hasar olmadı, prim boşa gitti” cümlesi yanlış kurulmuştur. Prim, hasar olmaması için değil, olursa diye ödenir. Hasarın gerçekleşmemesi, korumanın çalışmadığı anlamına gelmez — o dönemde riski taşımamış olursun.

İki Araç, İki Farklı Olay

Sigorta ile acil durum fonu sık sık birbirinin alternatifi sanılır. Değildirler — farklı büyüklükteki olayları karşılarlar.

	Sigorta	Acil durum fonu
Olayın büyüklüğü	Büyük	Küçük–orta
Sıklığı	Seyrek	Sık
Erişim	Hasar sonrası süreç	Anında
Maliyeti	Prim	Getiriden vazgeçmek
Örnek	Deprem, büyük yangın	Beyaz eşya, diş, kısa gelir kesintisi

Üstelik ikisi birbirini tamamlar: bir poliçenin muafiyeti — yani hasarın sigortalıya ait olan ilk dilimi — acil fondan ödenir. DASK’ta bu oran %2’dir; 1.173.700 TL bedelli bir poliçede ilk 23.474 TL’lik hasar senin üzerinde kalır. Sigortan varken bile o parayı bulman gerekir.

Sıralama

1. Zorunlu olanlar. DASK gibi zorunlu poliçeler tercih meselesi değildir. Priminin ne olduğunu DASK primi aracında görebilirsin.
2. İlk basamak acil fon. Bir aylık zorunlu gideri karşılayan küçük bir tampon. Sigortanın karşılamadığı gündelik aksaklıklar buradan ödenir.
3. Kapsam açıklarını değerlendir. DASK’ın kapsamadığı riskler — eşya, yangın, su baskını — senin için ne anlam taşıyor? Ayrıntısı DASK ile konut sigortası aynı şey değil yazısında.
4. Acil fonu büyüt, sonra uzun vadeli birikime geç. Katman mantığı yatırımdan önce güvenlik ağı yazısında.

İlk Taşın Tarihi

Acil fon konusunda en sık yapılan hata, hedefi büyük koyup başlamamaktır. Asıl sayı hedefin tarihi değil, ilk taşın tarihidir: bir aylık güvenceye ne zaman ulaşırsın.

Acil durum fonu aracı aylık zorunlu giderini, kaç aylık güvence istediğini, mevcut birikimini ve aylık katkını alır; hedef tutarı, ilk bir aylık güvenceye ulaşma tarihini ve hedefe ulaşma tarihini ayrı ayrı gösterir. Zorunlu poliçe primini bütçene yazmak için DASK primi, harcamaların bütçendeki payını görmek için bu harcama kaç saat aracına bakabilirsin.