Kira Sertifikası Fonu Enflasyonu Geçti mi? Dört Yıllık Tablo

Bir yatırımın “iyi gittiğini” nominal rakamdan anlamak mümkün değildir. Yüzde 247 getiri, aynı dönemde alım gücünü kaybetmek anlamına gelebilir — ve bu yazıdaki tablo tam olarak bunu gösteriyor.

Dört Yıllık Tablo

10.000 TL, 2022 Eylül’den 2026 Temmuz’a (fon sınıfı endekslerinin başladığı andan bugüne):

Varlık	Nominal	Reel	10.000 TL ne oldu	Enflasyonu geçti mi
Fon · Katılım kira sertifikası	%247,83	%−13,54	34.783 TL	Hayır
Fon · Borçlanma araçları	%212,21	%−22,39	31.221 TL	Hayır
TL mevduat serisi	%469,04	%+41,45	56.904 TL	Evet

İki fon sınıfı da nominal olarak üç haneli getirdi; ikisi de enflasyonun altında kaldı. Aynı pencerede mevduat serisi enflasyonu belirgin farkla geçti.

Bu Sayılar Neyi Temsil Etmiyor

Tabloyu okumadan önce sınırlarını bilmek gerekir. Bunlar dipnot değil, sayıların anlamının parçasıdır:

• Satın alınabilir bir ürün değildir. Rakamlar bir sınıfın ortanca fonunu izler; bileşim her ay değişir. Böyle bir fonu satın alamazsın.
• Hayatta kalma yanlılığı var. Kapanan fonlar seriden düşer. Gerçek yatırımcı deneyimi bu yüzden bir miktar daha düşüktür.
• Komisyon ve stopaj düşülmemiştir. Cebe giren, buradaki rakamdan daha azdır; net hesabı ayrı bir yazıda ele aldık.
• Pencere kısa ve başlangıca duyarlı. Fon sınıfı endeksleri 2022 Eylül’de başlıyor; daha uzun bir karşılaştırma için veri yok.

Yöntemin kendisi de bir seçimdir: her ay o sınıftaki fonların getirilerinin medyanı alınıp zincirlenir. Fon fiyatlarının ortalaması alınmaz — birim fiyat ölçekleri keyfîdir ve ortalamaları anlamsız çıkardı.

Nominal Üç Hane, Reel Eksi: Nasıl Oluyor

Dört yılda TÜFE’nin ne yaptığına bakınca tablo açıklanıyor. 2022 sonrası Türkiye’de fiyat artışı çok hızlıydı; %247’lik bir nominal getiri bu hızın gerisinde kaldı.

Hesabın kendisi tek satırlık: reel getiri, nominal getiriden enflasyonun çıkarılmasıyla değil bölünmesiyle bulunur. Yüksek enflasyonda ikisi arasındaki fark büyür ve çıkarma sistematik olarak iyimser sonuç verir; ayrıntısı Fisher denklemi yazısında.

Sonuçtan Ne Çıkar, Ne Çıkmaz

Çıkar: Bu pencerede, bu iki fon sınıfının ortanca fonu alım gücünü koruyamadı. Nominal rakama bakarak “kazandım” demek, o dönemde yanlış olurdu.

Çıkmaz: “Şu araç kötü, bu araç iyi.” Dört yıllık tek bir pencere bir varlık sınıfı hakkında genel bir hüküm vermez ve gelecekteki getiriyi göstermez. Ayrıca bir aracın portföydeki işi yalnız getiri değildir: vade uyumu, nakde çevrilebilirlik ve dalgalanma da kararın parçasıdır. İki katılım aracının bu açılardan farkını ayrı bir yazıda ele aldık.

Kendi Dönemin İçin Ölç

Geçmiş getiri aracı bir tutar, bir varlık sınıfı ve iki tarih alır; nominal ve reel sonucu, enflasyonu geçip geçmediğini ve başlangıç ayına duyarlılığı yan yana verir. Fon sınıflarının nasıl üretildiği ve neyi temsil etmediği veri ve yöntem sayfasında yazılıdır. Nominal bir getiriyi reele indirmek için reel getiri aracına bakabilirsin.