Yüzde 7 Nereden Geliyor? Bu Serinin Reel Getiri Varsayım Sözleşmesi

Bu serinin her senaryosunda bir getiri oranı göreceksin: %3, %5 ya da %7. Bu bölüm, o oranların ne olduğunu ve ne olmadığını baştan netleştiren sözleşmedir. Kural iki cümle: tüm hesaplar bugünkü fiyatlarla yapılır ve getiri daima reel — yani enflasyonun üzerinde kalan kısım — olarak konuşulur. Senaryolarla iyihedef serisinin bu bölümü, ilerideki her hesabın üzerine oturacağı zemini döşüyor; bir kez kurulduktan sonra her bölümde yeniden tartışılmayacak.

Nominal %40 Neden Zenginleşme Değildir?

Yıllık %40 faiz kulağa güçlü gelir. Ama aynı yıl enflasyon %30 ise alım gücün %40 artmamıştır. Rakamla izle: 100 birim para yıl sonunda 140 birime çıkar; yıl başında 100 birime alınan sepetin fiyatı ise 130 birime yükselir. Gerçek soru şu: 140 birim, 130 birimlik sepetin kaç katı? 140 ÷ 130 ≈ 1,077 — alım gücü yaklaşık %7,7 artmıştır. Zenginleşme dediğin şey bu dar farktır; %40’ın kalan kısmı yalnızca fiyat artışını telafi eder.

Çıkarma Değil, Bölme

Refleks 40 − 30 = 10 der. Kaba bir yaklaşıklık olarak işe yarar ama doğru işlem bölmedir; çünkü getiri de enflasyon da aynı ana para üzerinde bileşik çalışır:

reel = (1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1

Örnekte: (1,40 / 1,30) − 1 ≈ 0,077, yani %7,7. Tek yılda %10 ile %7,7 arasındaki fark küçük görünür; on yıllık bileşikte belirgin biçimde açılır. Mevduat oranı, kira artışı, zam pazarlığı — hangi nominal rakamı duyarsan duy, soru hep aynıdır: enflasyona bölününce geriye ne kalıyor? Formülün ayrıntısı reel getiri nedir yazısında; enflasyonun birikim üzerindeki genel etkisi için de enflasyon birikimleri nasıl etkiler yazısı var. Derinlemesine türetme ayrıca serinin ilerideki bir bölümünün konusu; burada sözleşme yeter: bir senaryoda %5 reel dendiğinde, bunun bölmeyle bulunmuş, enflasyon üzeri bir oran olduğunu bileceğiz.

Bugünkü Fiyatlarla Konuşmak

Sözleşmenin ikinci yarısı: tüm tutarlar bugünkü alım gücüyle yazılır. Somutlaştıralım. 2026 net asgari ücreti 28.075 TL. Bir senaryoda “ayda bir asgari ücret biriktiren hane” dediğimizde, üç yıl sonrası için de bugünkü 28.075 TL’nin alım gücünü kastederiz — üç yıl sonra bordroda yazacak nominal rakamı değil. Bugün 28.075 TL ile doldurulan market sepeti neyse, senaryodaki 28.075 TL hep o sepettir. Aynı şekilde hedef tutar da bugünün fiyat etiketiyle durur. Bu tercihin karşılığı kıyaslanabilirlik: bugünkü bir tutarla üç yıl sonraki nominal bir tutarı yan yana koymak elmayla armudu toplamaktır; her şeyi bugünkü liraya sabitlediğinde hem hedef hem aylık güç aynı cetvelle ölçülür. Nominal çerçevede plan kurmak, her yıl hem hedefi hem geliri elle güncellemeyi gerektirirdi; reel çerçevede bu düzeltme oranın içindedir.

%3, %5, %7: Tahmin Değil, İskelet

Senaryolarda üç reel bant kullanacağız: temkinli %3, orta %5, iddialı %7. Üçü de varsayımdır — tahmin değil, vaat hiç değil. Görevleri hesap iskeleti kurmak: aynı hedef üç bantla ayrı ayrı hesaplanır, sen de planının getiri varsayımına ne kadar duyarlı olduğunu görürsün. Hangi bandın gerçekleşeceğini kimse önceden bilemez; bandın işi geleceği bilmek değil, “getiri şu düzeyde olursa süre şuraya gider” cümlesini kurabilmektir. Geçmişte farklı varlık sınıflarının hangi dönemde ne ürettiğini geçmiş getiri aracında tarih aralığı seçerek kendin inceleyebilirsin; oradaki rakamlar da bağlamdır, gelecek senaryosu değil.

Sonuç

Artık sözleşme masada. Bu seride bir oran gördüğünde üç şey bileceksin: oran reeldir, yani enflasyonun üzerini anlatır; bölmeyle bulunur, çıkarmayla değil; ve bir varsayımdır — hesap iskeleti, gelecek sözü değil. Tutarlar da hep bugünkü fiyatlarla konuşulacak: 28.075 TL yazan yerde bugünün alım gücü kastedilecek. Bu zemin üzerine önümüzdeki bölümlerde somut senaryolar geliyor. Kişisel koşullar farklılaştıkça doğru varsayım da değişir; gerektiğinde yetkili bir kuruluştan profesyonel destek almak faydalıdır.