Thodex: Ünlülü Reklamlardan Kapanan Kapıya Bir Kripto Borsası

Mart 2021. Kripto paralar her gün haberlerde. Bir arkadaşın telefonunu uzatıyor: “Thodex’e üye ol, bir ay boyunca her yeni üyeye 150 Dogecoin veriyorlar.” Dogecoin o günlerde birkaç kuruş ediyor, ama fiyatı tırmanıyor. Uygulamayı indiriyorsun. Reklamlarda tanıdık yüzler var, birkaç hafta önce biri çekilişte Porsche kazanmış. Türkiye’nin en büyük kripto borsalarından biri bu. Ne olabilir ki?

Beş hafta sonra uygulama “bakımda” yazıyordu. Birkaç gün sonra da site tamamen kapandı. Yüz binlerce hesaptaki bakiye, bir gecede ulaşılamaz bir sayıya dönüştü.

Bu yazı o kapanıştan çok, ondan önceki aylar hakkında: Thodex insanları nasıl çekti, hangi işaretler vardı ve ekrandaki bakiye neden aslında hiçbir zaman senin elinde değildi?

Dört ayda bir büyüme hikâyesi

Thodex 2017’de kuruldu. Ama asıl görünür olduğu dönem, kapanmadan önceki son dört aydı.

Aralık 2020. Borsa, sekiz tanınmış ismin yer aldığı bir reklam kampanyası başlattı. Oyuncular, şarkıcılar, sunucular kırmızı elbiseleriyle Thodex için poz verdi.

Şubat 2021. Bir çekiliş düzenlendi: bir kişiye Porsche Panamera, elli kişiye dizüstü bilgisayar.

15 Mart 2021. Borsa, bir ay boyunca üye olan herkese 150 Dogecoin vereceğini, toplamda 2 milyon Dogecoin dağıtacağını duyurdu. Aynı haftalarda Dogecoin’in fiyatı yaklaşık 0,05 dolardan Nisan ortasında 0,40 dolara çıktı. Basına yansıyan değerlendirmelere göre kampanya, başka borsalardan Thodex’e kullanıcı ve para taşıdı.

Her adım bir öncekini güçlendiriyordu. Ünlüler tanınırlık getirdi, çekiliş heyecan getirdi, bedava kripto da kalabalık getirdi. Kalabalık da kendi başına bir güven sinyaliydi: “Bu kadar insan buradaysa, burası sağlamdır.”

Bedava paranın sorusu

Kampanyanın içinde sorulması gereken bir soru saklıydı.

Bir borsa, kullanıcıları alım satım yaparken aldığı komisyondan para kazanır. Bedava kripto dağıtmak bir pazarlama gideridir. Ama burada dağıtılan şey, fiyatı birkaç hafta içinde sekiz katına çıkan bir varlıktı. 2 milyon Dogecoin’in kampanya başladığında yaklaşık 100 bin dolar olan değeri, Nisan ortasında 800 bin doları geçiyordu. Bu artış, kampanyanın maliyetini her gün yükseltiyordu. Borsanın bu Dogecoin’leri gerçekten elinde tutup tutmadığı ise dışarıdan görülemiyordu.

Genel bir ilke olarak, kullanıcıya bedava para dağıtan bir platforma bakarken sorulacak soru “nasıl alırım?” değil, “bu parayı kim ödüyor?” sorusudur. Cevap komisyon geliriyse, bu hesabın tutup tutmadığına bakmak gerekir. Cevap yeni üyelerin yatırdığı paraysa, bu kendi başına bir uyarı işaretidir.

“Altı saatlik bakım”

Nisan 2021’in ortasında kullanıcılar Dogecoin çekmekte sorun yaşamaya başladı. Borsa, Dogecoin yatırma ve çekme işlemlerinin bir süreliğine bakıma alındığını, genel bir sorun olmadığını açıkladı.

Sonra açıklamalar değişmeye başladı. Önce altı saatlik planlı bir bakımdan söz edildi. Sorun sürünce bu süre, bir ortaklık için yapılan “transfer” gerekçesiyle dört-beş iş gününe çıktı. Kullanıcıların bir kısmı paralarını kurtarmak için şirketin İstanbul’daki ofisine gitti ve ofisi boş buldu.

22 Nisan 2021’de İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı, MASAK şirketin hesaplarına bloke koydu. Kurucunun yurt dışında olduğu ortaya çıktı. Kurucu, sosyal medyadan yaptığı açıklamada kaçmadığını, ortaklık görüşmeleri için yurt dışında bulunduğunu ve döneceğini söyledi. Ağustos 2022’de Arnavutluk’ta yakalandı, Nisan 2023’te Türkiye’ye iade edildi.

Geriye dönüp bakınca, en güçlü uyarı işareti para çekmenin zorlaşmasıydı. Para yatırmak her zaman kolaydı. Çıkarmak, önce bir varlıkta, sonra hepsinde “bakıma” girdi. Çıkışın zorlaştığı anı fark etmek, bu tür vakalarda çoğu zaman tek erken uyarıdır.

Ne kadar kayıp vardı?

Kapanıştan sonra dolaşan rakamlar arasında büyük farklar var:

Rakam	Kaynağı
Yaklaşık 2 milyar dolar	Mağdurların avukatının aylık işlem hacmine dayalı ilk tahmini
Yaklaşık 108 milyon dolar	Dönemin İçişleri Bakanı’nın 29 Nisan 2021’de yurt dışına aktarıldığını söylediği tutar
Yaklaşık 150 milyon dolar	Blokzincir analistlerinin tahmini
356 milyon lira	İddianamedeki olağan dışı hesap hareketleri
2.027 kişi	İddianamedeki müşteki sayısı

Kaynak: Medyascope

Borsada yaklaşık 400 bin hesap, bunların yaklaşık 391 bini aktifti. Rakamlar birbirini yalanlamıyor; farklı şeyleri ölçüyorlar. Biri işlem hacmini, biri yurt dışına çıkan parayı, biri de şikâyette bulunup dosyaya giren kişileri sayıyor. Bir krizde ilk duyduğun rakamı değil, o rakamın neyi saydığını sormak gerekir.

Dava ne oldu?

Anadolu 9. Ağır Ceza Mahkemesi 7 Eylül 2023’te kurucu ve iki kardeşine nitelikli dolandırıcılık, örgüt kurma ve aklama suçlarından toplam 11 bin 196 yıl 10 ay 15 gün hapis cezası verdi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi bu kararı bozdu; bozma kararı Ocak 2025’te duyuruldu. Kurucu Kasım 2025’te tutuklu bulunduğu Tekirdağ’daki cezaevinde ölü bulundu ve ölümüyle ilgili soruşturma başlatıldı.

Bu yüzden Thodex vakası, mahkeme açısından kesinleşmiş bir hükümle bitmiş bir hikâye değil. Kullanıcıların kaybı ise gerçekti ve büyük ölçüde telafi edilemedi.

Bakiyen aslında bir alacaktı

Thodex’in herkese öğrettiği en önemli şey, bir kripto borsasındaki bakiyenin ne anlama geldiği.

Borsada hesabında “1.000 Dogecoin” yazdığında, o Dogecoin’ler senin kendi cüzdanında değil, borsanın kontrolündeki cüzdanlarda durur. Elindeki şey, borsadan bir alacaktır: “Bana 1.000 Dogecoin borçlusun.” Borsa sağlıklı çalıştığı sürece bu fark hissedilmez; istediğinde çekersin. Borsa çekimleri durdurduğu gün ise bakiye yalnızca ekranda bir sayı olarak kalır.

O dönemde Türkiye’de kripto borsaları için mevduat sigortası benzeri bir güvence yoktu. 2024’te çıkan kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kurulu’nun iznine ve denetimine bağlandı. Bu, hesap verebilir bir çerçeve kurdu. Ama bir platformun izinli olması, çekim koşullarının ve saklama düzeninin sağlam olduğunu tek başına göstermez.

Sen orada olsaydın

Thodex’e üye olanların çoğu kumarbaz değildi. Kripto paraların her gün konuşulduğu, enflasyonun birikimleri erittiği bir dönemde, televizyonda ünlülerin tanıttığı, yüz binlerce kişinin kullandığı yerli bir platforma güvendiler. Bedava Dogecoin de bir fırsat gibi görünüyordu, bir uyarı gibi değil.

Aynı reklamları, aynı kalabalığı gören birinin neden ikna olduğunu anlamak zor değil. O yüzden bu vakadan çıkacak soru “neden fark etmediler?” değil, “bir dahaki sefere neye bakabilirim?” olmalı.