Eylül 2026 Fon Krizi (2): Kapı Kapandığında

15 Eylül 2026, salı. Birikiminin bir kısmı bir fonda duruyor; birkaç gün önce küçük bir ihtiyaç için satış talimatı vermişsin. Normalde para bir iki gün içinde hesaba geçer. Geçmiyor. Bankayı arıyorsun, “fon tarafında bir gecikme var” diyorlar. Akşam haberlerde portföy yönetim şirketinin adını duyuyorsun. İki gün sonra fonun ekranında satış seçeneği yok, yalnızca bir duyuru var: tasfiye.

Birinci bölümde yatırımcıların bu fonlara neden ikna olduğunu anlattık. Bu bölüm kapının kapandığı üç haftayı ve bugün tasfiyedeki fonlarda payı olan 455 bin kişiyi neyin beklediğini anlatıyor.

Bir kural değişti

28 Ağustos 2026’da SPK yatırım fonu rehberini değiştirdi ve fonların tek bir hissede ne kadar yoğunlaşabileceğine sınır getirdi. Gerekçe, temel finansal büyüklüklerle açıklanamayan fiyat hareketleriydi.

Kuralın amacı riski azaltmaktı. Ama birkaç hissede yoğunlaşmış fonlar için sonucu, o hisselerin bir kısmını satmak zorunda kalmaktı. The Economist’in aktarımına göre zincir şöyle ilerledi: Fon yöneticileri yeni sınırlara uymak için hisse satmaya başladı, hisse fiyatları düştü, fiyatlar düşünce yatırımcılar çıkış talebi verdi.

Bunun neden hızlı büyüyebildiğini birinci bölümdeki örnekle düşün. Piyasada az payı dolaşan bir hissede büyük bir satış emri geldiğinde, karşısında o fiyattan alacak yeterli alıcı olmayabilir. Fiyat, alıcı bulunana kadar düşer. Ekrandaki değer ile nakde çevrilebilen değer arasındaki fark tam da bu anda görünür hâle gelir.

Medyascope’un derlemesine göre 28 Ağustos’tan sonra yalnızca Pusula Portföy fonlarından yaklaşık 132,7 milyar liralık çıkış talebi geldi. BS Ekonomi’nin kaydına göre 3 Eylül’de borsada bazı hisselerde taban hareketleri görüldü.

Çıkış neden bir yarışa dönüşebilir?

Bu bölüm belirli bir fonu değil, genel bir mekanizmayı anlatıyor. Bu vakada kimin ne zaman çıktığı ve bunun sonuçları soruşturmanın konusu.

Bir fondan çıkan kişi, payını o günkü fon fiyatından nakde çevirir. Fon fiyatı ise portföydeki varlıkların o günkü değerlemesinden hesaplanır. Fon, iadeleri ödemek için önce en kolay satılan varlıklarını kullanır: nakdi, devlet tahvilini, alıcısı hazır olan ne varsa. Portföyde zor satılan varlıklar ağırlıktaysa, bunlar giderek daha büyük bir pay oluşturur.

Bu durumda erken çıkanlar, değerlemesi henüz düşmemiş bir fondan nakit alır. Geride kalanlar ise satılması zor varlıkların ağırlığı artmış bir portföyü paylaşır. Yatırımcılar bunu sezdiğinde erken çıkmak bireysel olarak mantıklı görünür. Herkes aynı anda çıkmaya çalıştığında ise fon iadeleri karşılayamaz hâle gelebilir.

Bu yüzden bu tür krizler genellikle yavaş başlar, hızlı büyür. Ağustos sonundan Eylül ortasına kadar artan çıkış talepleri, birkaç gün içinde ödeme sorunlarına dönüştü.

Üç hafta

Tarih	Ne oldu?
28 Ağustos	SPK fon rehberini değiştirip yoğunlaşma sınırları getirdi. Fonlardan çıkış talepleri artmaya başladı.
3 Eylül	Borsada bazı hisselerde taban hareketleri görüldü.
9–10 Eylül	Tera Yatırım ile Pusula Finans Holding arasında devir görüşmeleri başladı, temel koşullarda mutabakata varıldı.
14 Eylül	Pusula Portföy’ün yönetim kurulu başkanı tutuklandı.
15 Eylül	Pusula Portföy, bazı fonlarında iade ödemelerini yapamadığını açıkladı.
16 Eylül	Tera Portföy’ün iki fonunda da ödeme sorunu çıktı. BIST 100 endeksi yaklaşık yüzde 5,5 düştü.
17 Eylül	SPK yedi portföy yönetim şirketinin 131 fonunu tasfiyeye aldı. Saat 13.30’dan sonraki iade talimatları tasfiye kapsamına girdi, TEFAS’ta ve dağıtım kanallarında alım satım durdu.
18 Eylül	SPK, 2025’in son çeyreğinden bu yana bazı fonların payı az dolaşan hisselerde açıklanamayan fiyat hareketlerine yol açtığını duyurdu.
20–21 Eylül	Tasfiye süresi üç aydan altı aya çıkarıldı.
23 Eylül	SPK, 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunduğunu açıkladı.
28 Eylül	SPK, Tera Finansal Yatırımlar Holding paylarındaki işlemler nedeniyle 37 kişi hakkında suç duyurusunda bulunma kararı aldı ve bu paylarla sınırlı iki yıllık işlem yasağı getirdi. Tasfiye nedeniyle iptal edilen alım satım talimatlarının sahiplerine ödeme yapılacağını açıkladı.
1 Ekim	SPK ara ödeme kararını duyurdu. Medyascope’un derlemesine göre soruşturmada tutuklu sayısı 65’e ulaştı.

Kronolojinin kaynağı, aksi belirtilmedikçe Medyascope’un derlemesi ve SPK duyurularıdır. Bazı kaynaklarda ilk temerrüt tarihi 16 Eylül olarak geçiyor.

The Economist’in hesabına göre iki günde borsadan yaklaşık 30 milyar dolarlık piyasa değeri silindi. Yani etki tasfiyedeki fonlarla sınırlı kalmadı: Borsada hisse ya da hisse fonu tutan birçok kişi de o hafta portföyünün değer kaybettiğini gördü.

Tasfiye ne demek?

Tasfiye, fonun kapanış sürecidir. Fonun varlıkları satılır, yükümlülükleri ödenir, kalan para pay sahiplerine payları oranında dağıtılır. Bu süreçte fon varlıkları Takasbank’ta saklanıyor; satış işini görevlendirilen iki banka portföy saklayıcısı olarak yürütüyor.

İki şeyi birbirinden ayırmak önemli:

• Varlıkların ayrı saklanması, fon varlıklarının portföy yönetim şirketinin kendi varlıklarıyla karışmadığını gösterir. Bu önemli bir korumadır.
• O varlıkların ne kadara satılabileceği ise ayrı bir sorudur. Payı az dolaşan bir hisse, tasfiye sırasında ekrandaki son değerinden düşük bir fiyata satılabilir. Nihai tutarın bugün bilinmemesinin nedeni bu.

Milliyet’in aktardığı değerlendirmelere göre para piyasası fonlarının portföyü ağırlıklı olarak repo, tahvil ve mevduat gibi kısa vadeli araçlardan oluştuğu için bu fonlarda sürecin daha kısa sürebileceği düşünülüyor. Ters repo işlemlerinde karşı tarafın ve teminatın durumu ise her fonda ayrıca netleşecek.

Tasfiyedeki bir fonda payın varsa

Ara ödeme. SPK’nın 1 Ekim kararına göre, mutabakatı tamamlanmış pay sahiplerine her fon için ayrı ayrı en çok 1 milyon TL ara ödeme yapılacak. Hesapta MKK’nın belirlediği net yatırım tutarın esas alınıyor. Euronews’in örneğiyle: 750 bin lira net yatırımın varsa 750 bin liraya kadar, 1,5 milyon liran varsa en çok 1 milyon lira alabilirsin. Bu tutar bir tazminat değil, nihai tasfiye payından düşülecek bir avanstır.

Sıra. Ödemeler önce para piyasası fonlarından, yatırımcı sayısı en çok olandan en aza doğru başlıyor. Ara ödeme karşılığında payların geri alınmıyor; pay iadesi nihai ödemede yapılacak. Ödemelerin hesaplara hangi gün geçeceğini SPK’nın ve payını aldığın kurumun duyurularından takip et.

Süre. Altı ay bir üst sınır, kesin bir ödeme tarihi değil. Bazı fonlar daha erken kapanabilir, bazıları bu sınıra kadar sürebilir.

Yapabileceklerin:

• Kayıtlarını topla. Fon alış dekontların, verdiğin ama gerçekleşmeyen satış talimatlarının ekran görüntüleri, hesap ekstrelerin. İleride hak arama sürecinde bunlara ihtiyacın olabilir.
• Mutabakat durumunu sor. Payını aldığın banka ya da aracı kurumdan kendi mutabakatının tamamlanıp tamamlanmadığını öğren.
• Bilgiyi kaynağından al. SPK’nın duyuruları ve payını aldığın kurumun resmî bildirimleri. Ekran görüntüsü olarak dolaşan “kesin tarih” mesajları değil.
• Hukuki haklarını merak ediyorsan sermaye piyasası alanında çalışan bir avukatla görüş.

İkinci dalga

Büyük bir kaybın ardından insanlar çözüm arar. Bu dönemler, mağdurların umudunu kullanmak isteyenler için de bir fırsattır. Şu tür cümlelere karşı dikkatli ol: “Ücret karşılığı fon paranızı öne alırız.” “Tasfiye listesinde sizi başa yazdırırız.” “Devlet hepsini ödeyecek, bu formu doldurun.”

Tasfiye SPK, MKK, Takasbank ve görevlendirilen bankalar eliyle yürüyor ve ara ödemenin sırası SPK kararıyla belirlendi. Bu sırayı ücret karşılığı değiştirebilecek bir aracı yok. Seni arayan, mesaj atan ya da sosyal medyada “yardım” teklif eden biri senden para, kimlik fotoğrafı ya da şifre istiyorsa, iddiasını SPK’nın ve kurumunun kendi kanallarından doğrulamadan hiçbir şey paylaşma.

Bir kaybı telafi etme umudu, ikinci bir kaybın nedeni olmamalı.

Kendini suçlama

Bu fonlarda parası olan birçok kişi kendine “Nasıl göremedim?” diye soruyor. Birinci bölümde anlattığımız tabloyu hatırla: Uyarıların çoğu genel nitelikteydi ya da sınırlı bir çevreye ulaştı. Fon ekranında ise resmî bir platform, yüksek bir getiri ve büyüyen bir yatırımcı sayısı vardı. O koşullarda verilen bir karar için kendini suçlamak, bugün atman gereken adımları kolaylaştırmaz.

Ama bir sonrakini tanımak mümkün. Bu krizin bıraktığı kalıbı başka biçimlerde nasıl tanıyabileceğini üçüncü bölümde anlatıyoruz.

---

Kaynaklar: SPK’nın 21 Eylül 2026 tarihli tasfiye süresi duyurusu ve 1 Ekim 2026 tarihli ara ödeme duyurusu (kaynakçada). Diğer kaynaklar ilgili paragraflarda bağlantılıdır.

Bu yazı bir vakayı anlatır. Soruşturma sürmektedir; kimse hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı yoktur. Bilgiler 9 Ekim 2026 itibarıyladır ve süreç ilerledikçe güncellenecektir. Herhangi bir ürün ya da kurum için yatırım tavsiyesi değildir.