Kira mı, ev mi?

İkisi de bugün aynı parayla başlar: ev sahibi peşinatı eve koyar ve borçlanır, kiracı aynı parayı yatırıma koyar. Her ay ev sahibi taksit, kiracı kira öder; aradaki farkı kiracı biriktirir. Fark eksiye dönerse kiracı portföyünden karşılar.

Net varlık, konutun o günkü değerinden kredide kalan borç düşülerek bulunur. Kirayla taksit arasındaki fark kiracı tarafında ölçüldüğü için ev sahibine ayrıca yazılmaz; aynı farkı iki tarafa birden yazmak onu iki kez saymak olurdu.

Kira artışının yasal bir çerçevesi vardır, konut fiyatı ise piyasada oluşur. İkisini tek orana eşitlemek de bir varsayımdır ve sessiz kalırsa sonucu istenen yöne çeker; bu yüzden iki ayrı alan.

Tapu harcı, emlak vergisi, DASK ve konut sigortası, aidat, tadilat, depozito, taşınma ve vergi etkileri. Hiçbiri veri hattımızda olmadığı için modele katmak uydurma sayı üretmek olurdu.

Hesap nominal yürür: kira, konut değeri ve yatırım kendi oranlarıyla büyür ve ekrandaki büyük rakam onuncu yılın lirasıdır. Yüksek enflasyonlu bir ekonomide bu rakam tek başına yanıltır; bu yüzden araç aynı sonucu bugünün alım gücüyle de gösterir — manşetin altında, ölçülerde ve tablonun son iki sütununda. Kullanılan enflasyon varsayımı katlanır bölümdedir ve varsayılanı kira artışı ile konut değer artışının ortalamasıdır; kendi sayını yazabilirsin.

Borçlanıyor. Kira taksitten pahalı olduğunda kiracının portföyü erir ve tükenince net varlığı eksiye geçer; açık, ev sahibinin kredi faiziyle işleyen bir borç sayılır. Bir dönem model portföyü sıfırda tutup açığı yalnız rapor ediyordu — bu, karşılaştırmayı kira yolunun lehine eğiyordu ve 2026-09-04'te düzeltildi.